O tym, czym jest głos­ka, poczy­tasz tutaj: https://babaodpolskiego.pl/2020/03/29/gloska-i-litera/

O samogłoskach poczy­tasz tutaj: https://babaodpolskiego.pl/2020/03/29/samogloski/

O spółgłoskach i ich podziale poczy­tasz tutaj: https://babaodpolskiego.pl/2020/03/30/spolgloski/

Jak rozpoz­nać procesy?

uproszcze­nie grupy spółgłoskowej — zni­ka nam głos­ka trud­na do wymówienia np.  w wyra­zie: pier­wszeńst­wo wym. pier­szeńst­fo

ubezdźwięcznie­nie wewnątrzwyra­zowe lub między­wyra­zowe — wsteczne czy postępowe np. 

  • prze­grana — [ psze­grana] dźwięczne rz pod wpły­wem bezdźwięcznego p stało się bezdz­ięcznym sz; p wywarło wpływ na następ­ną głoskę, więc jest to ubezdźwięcznie­nie postępowe 
  • poraż­ka — [porasz­ka] dźwięczne ż pod wpły­wem bezdźwięcznego k sta­je się bezdźwięcznym sz, k wywarło wpływ na poprzedza­jącą je głoskę, więc jest to ubezdźwięcznie­nie wsteczne 

udźwięcznie­nie wewnątrzwyra­zowe lub między­wyra­zowe — (zawsze wsteczne) np. proś­ba — [proź­ba] — bezdzwięczne ś pod wpły­wem dźwięcznej b zmienia się w dźwięczne ź — udźwięcznie­nie wewnętrzy­wyra­zowe wstecze

utra­ta dźwięcznoś­ci w wygłosie — na końcu wyrazu, np. wyraz — [wyras] ubezdźwięcznie­nie w wygłosie

  1. mrówka — [mruf­ka] — dźwięczne w pod wpły­wem bezdźwięcznego k w wymowie straciło dźwięczność — jest to zatem ubezdźwięcznie­nie wsteczne wewnątrzwyrazowe
  2. choć wiem — [chodźwiem] — bezdźwięczne ć pod wpły­wem dźwięcznego w wymowie zyskało dźwięczność — jest to zatem udźwięcznie­nie wsteczne międzywyrazowe
  3. mnóst­wo — [mnust­fo] — dźwięczne w pod wpły­wem bezdźwięcznego t w wymowie straciło dźwięczność — jest to zatem ubezdźwięcznie­nie postępowe wewnątrzwyrazowe
  4. jakże — [jagże] — bezdźwięczne k pod wpły­wem dźwięcznego ż w wymowie zyskało dźwięczność — jest to zatem udźwięcznie­nie wsteczne wewnątrzwyrazowe
  5. chleb — [chlep] — dźwięczne b w wymowie zamienia się na bezdźwięczne p —jest to zatem ubezdźwięcznie­nie w wygłosie 

Uwa­ga! Pro­cesy fone­ty­czne to jeden z czyn­ników różnią­cych język mówiony od pisanego. 

????‍♀️ Jeżeli chcesz mnie wesprzeć w popularyzacji wiedzy o języku i literaturze polskiej — możesz zostać moim patronem/moją patronką: https://patronite.pl/babaodpolskiego/ (grosik daj babie, sakiewką potrząśnij ????)

w skró­cie:

- uproszczenie grupy spółgłoskowej (nie mówisz jakiejś litery)
- udźwięcznienie wsteczne
- ubezdźwięcznienie wsteczne (spółgłoska zmienia przed nią w lewą stronę) lub postępowe (spółgł.zmienia po sobie w prawą stronę)
- utrata dźwięczności w wygłosie (ostatnia litera wyrazu) 


zrób to [zrópto] - dźwięczne “b” pod wpływem bezdźwięcznego “t” zmieniło się w bezdźwięczne “p” - ubezdźwięcznienie wsteczne miedzywyrazowe

mrówka   [mrófka] dźwięczne “w” pod wpływem bezdźwięcznego “k” stało się bezdźwięcznym “f”, ubezdźwięcznienie wsteczne 
w-> f pod wpływem bazdz. k - ubezdz. wsteczne

Ćwiczenia dla uczniów:

mrówka
choć wiem
mnóst­wo
jakże
chleb
pier­wszeńst­wo
prze­grana
poraż­ka
w por­cie
spraw
wyraz
rybołów­st­wo
proś­ba
licz­ba
także
krakows­ki
sześćset
wróż­ka
ryb­ka
przyszedł
krzak
ciężko
ławka
trawka
roz­pacz
wprost
rad­ca
jabłko
sprzęt
trzys­ta trzy­dzieś­ci trzy