Zawsze czułam rozpacz, że innych przynosił bocian, a mnie „znaleźli w kapuście”, bo już jako dziecko znałam powiedzenia „kapusta – głowa pusta” i „głąb kapuściany”. Najwyraźniej od początku zależało mi nie na urodzie, lecz na intelekcie. O tym przykrym wspomnieniu z dzieciństwa napisałam nawet wiersz. Ale dziś przychodzę tu jako ta, co z kapusty wyrosła, i powiem wam, skąd się biorą dzieci.

Wierzono, że bocian przynosi szczęście, urodzaj i płodność. Już w średniowiecznej Europie Środkowej jego gniazdo na dachu było znakiem błogosławieństwa. Bocian, ptak powracający na wiosnę i wierny partnerce, łączył się z cyklem życia, odrodzeniem i rodzicielstwem. W niemieckich i polskich przekazach ludowych przynosił dzieci „z wody” – stawu, źródła lub bagna, czyli z miejsca granicznego między światem ludzi i duchów. Wrzucał niemowlę do domu przez komin, co symbolicznie łączyło go z ogniem domowego ogniska. Związek z porą roku też jest logiczny: gdy bociany wracały na wiosnę, w domach częściej pojawiały się niemowlęta poczęte latem albo jesienią, w czasie wesel, dożynek i ogólnej obfitości.

Z kolei kapusta była symbolem dostatku, „pełnej spiżarni”, życia, które ma się utrzymać przez zimę. Do tego dochodziło kiszenie – proces wymagający cierpliwości. Wokół kapusty narosło więc mnóstwo przesądów: kto może jej dotykać, kto nie powinien, co „wyjdzie”, jeśli złamie się zakazy. Zwarta główka kapusty aż prosiła się o metaforę: skoro w kapuście „coś siedzi”, to można tam „znaleźć” dziecko. I tak z dawnych wierzeń oraz tabu wokół rozmnażania powstała bezpieczna bajka dla najmłodszych (dla mnie przykra #nieZapomnę).

Zestawienie bociana i kapusty nie jest więc przypadkowe. Oba symbole wpisują się w europejską tradycję mówienia o płodności i narodzinach za pomocą metafor przyrodniczych, które miały omijać tabu cielesności. To połączenie obserwacji natury, wierzeń agrarnych i ludowej pedagogiki, w której dziecko miało otrzymać „bezpieczną opowieść” zamiast biologicznego wykładu.

A wy? Skąd się wzięliście? (tylko złe odpowiedzi, proszę).