Z moimi ćwiczeniami w domu jest różnie. Powiedziałabym, że słucham fizjoterapeuty tak „pi razy drzwi”. Podobnie jest z nauką języków: muszę mieć regularne zajęcia, bo nic nie motywuje mnie tak skutecznie jak szacunek do nauczyciela i wstyd, że się zadeklarowałam, a potem nie przyszłam.

Dość o mnie, ważniejsze są drzwi i liczba π? Ten żartobliwy frazeologizm jest młodszym kuzynem dobrze znanego „pi razy oko”. Oba oznaczają to samo: „mniej więcej, bardzo niedokładnie”, ale „drzwi” dodają zabawny rym. I tak liczba π, jak na związek z królową nauk przystało, spotyka się ze skrzydłem… tyle że od/do mieszkania.

„Pi razy drzwi” funkcjonuje jako ustalony wariant frazeologiczny. Wielki słownik języka polskiego PAN w haśle „pi razy oko” podaje wprost wersję „pi razy drzwi” i ilustruje ją przykładami korpusowymi, a w haśle „drzwi” notuje to wyrażenie wśród frazeologizmów. Również współczesne słowniki frazeologiczne online zwykle zestawiają oba warianty: „pi razy oko / pi razy drzwi”, wyjaśniając je jako „około, w przybliżeniu”.

Geneza tego zwrotu dobrze pokazuje mechanizm zabawy językowej: mamy rymowaną modyfikację znanego frazeologizmu, która bierze siłę z kontrastu między matematyczną precyzją (π) a potoczną, domową „miarą” z życia codziennego.

Ciekawostką jest, że podobny zwrot istnieje w języku niemieckim: Pi mal Daumen, oznacza dosłownie „π razy kciuk”, używany w identycznym znaczeniu: „na oko, mniej więcej”. To pokazuje, że europejskie języki potrafią niezależnie wytwarzać podobne pomysły frazeologiczne.

„Pi razy drzwi” nie jest więc chwilowym kaprysem języka (jak moim chwilowym kaprysem będzie kolejna próba regularnych ćwiczeń). To ugruntowany zwrot o prostym znaczeniu („w przybliżeniu”), którego forma odsłania coś znacznie ciekawszego: naszą skłonność do humorystycznego przerabiania schematów.