Możesz zostać moim patronem/moją patronką: 
Czy może być coś lepszego niż wtedy, gdy zwierzaki wygrywają i pokonują złoczyńców? Oczywiście, że nie! Widziałam „Zmiennokształtnych 2” i chcę wam pokazać, że pod warstwą przygody i efektownych zabiegów kryje się historia, z którą młodzi naprawdę mogą się utożsamić. To film o dorastaniu, o podwójnej tożsamości, o presji grupy, o odpowiedzialności oraz o wyborach i ich konsekwencjach.
dobro wspólne i ochrona natury
Pierwszy motyw to dobro wspólne i ochrona natury. Las jest wielkim skarbem i ważnym bohaterem tej historii, co pozwala rozpocząć dyskusję o odpowiedzialności zbiorowej – także tej wyrażonej w języku. Zadanie można połączyć z dłuższą formą użytkową, na przykład z pisaniem przemówienia o akcji społecznej. Dzięki temu uczniowie zobaczą, że słowa mają funkcję sprawczą.
presja grupy i prawo do granic
Drugi motyw to presja grupy i prawo do granic. Bohaterowie muszą rozpoznawać, komu ufać, a komu nie, i uczą się, że przynależność do wspólnoty bywa kosztowna. Na godzinie wychowawczej warto przeprowadzić ćwiczenie językowe: jak odmówić bez agresji, ale stanowczo. Zadanie polecam połączyć z ćwiczeniem udzielania informacji zwrotnej.
odpowiedzialność i konsekwencje
Czwarty motyw to odpowiedzialność i konsekwencje. Film aż prosi się o zadanie typowo polonistyczne: jak decyzje bohaterów wpływają na ich los i z jakimi konsekwencjami się wiążą. Uczniowie mogą określać motywacje bohaterów i zastanawiać się, na ile te usprawiedliwiają ich postępowanie. Warto poprowadzić uczniów od prostego pytania „dlaczego?” do trochę trudniejszego „co z tego wynika?”. Dzięki temu zobaczą, że odpowiedzialność nie kończy się na samym wyborze, lecz obejmuje też umiejętność przewidywania, przyjmowania konsekwencji i naprawiania szkód.
podwójna tożsamość i dorastanie
Piąty motyw to podwójna tożsamość i dorastanie. Carag żyje między światem ludzi a światem zwierząt, a to przecież metafora szkolnej codzienności: dopasowywania się do grupy i szukania siebie. Na języku polskim można to połączyć z rozmową o bohaterze w kryzysie tożsamości, na przykład przy „Hobbicie” albo przy „Opowieściach z Narnii”, bo tam także dojrzewanie polega na przekraczaniu lęku i sprawdzaniu, kim jestem, co objawia się w podejmowanych działaniach.
RECENZJA
„Zmiennokształtni 2” to familijne fantasy, które nie kończy się na atrakcyjnej warstwie przygodowej i efektownych przemianach w zwierzęta. To opowieść o dorastaniu rozumianym jako seria decyzji podejmowanych pod presją: lojalności, lęku przed odrzuceniem, pragnienia przynależności oraz obietnic, których nie da się spełnić bez kosztów.
To druga część historii inspirowanej cyklem „Woodwalkers” Katji Brandis. Wracamy do szkoły Clearwater, gdzie zmiennokształtni uczniowie doskonalą umiejętność przeistaczania się w dzikie zwierzęta, a równocześnie uczą się czegoś o wiele trudniejszego: jak być dobrymi, działać zgodnie z intuicją i prawdą, a przy tym nie ulegać wpływom.
Punktem wyjścia fabuły jest śledztwo prowadzone przez Radę Leśnych Wędrowców przeciwko patronowi szkoły, Andrew Millingowi, oskarżonemu o atak na ludzi. W samym środku tej historii znajduje się Carag, który staje przed klasycznym dylematem etycznym: czy bronić mentora i milczeć, czy powiedzieć prawdę i zaryzykować wszystko, co dotąd budowało jego poczucie bezpieczeństwa. Ten konflikt jest dobrze zbudowany, bo zostawia przestrzeń do rozmowy po seansie: o emocjach, wdzięczności, strachu i nadziei, które potrafią pchać człowieka w różne strony.
Najciekawsze jest to, że zmiennokształtność w szkolnych murach staje się metaforą codzienności nastolatków. Bohaterowie funkcjonują w dwóch porządkach: w jednym trzeba się dopasować, w drugim można być sobą. Dla wielu uczniów to doświadczenie jest zaskakująco znajome. Nie każdy potrafi nazwać je wprost, ale wielu rozumie je intuicyjnie: przełączanie się między rolami, ukrywanie czegoś, co może stać się powodem oceny albo odrzucenia, dotyczy nie tylko „ról życiowych” czy gombrowiczowskiej „gęby”, lecz także kodów językowych.
Przy okazji film jest zabawny, zwłaszcza dla młodych widzów. Zwierzęta udające ludzi obnażają wiele absurdalnych zachowań, a humor działa tu jak wentyl bezpieczeństwa dla trudniejszych tematów.
W szkolnej edukacji polonistycznej „Zmiennokształtni 2” mają spory walor dydaktyczny, bo dostarczają sytuacji do pracy nad argumentacją i myśleniem przyczynowo‑skutkowym. Uczniowie mogą prześledzić, co uruchamia jedna decyzja, jak konsekwencje narastają i dlaczego czasem wybór „z serca” nie wystarcza, jeśli nie idzie za nim myślenie o skutkach. To dobry punkt wyjścia do ćwiczeń, które łączą analizę bohatera z praktyką tworzenia wypowiedzi: uzasadniania opinii, wskazywania argumentów i budowania spójnego toku rozumowania.
Film dotyka też tematu presji grupy i zaufania, czyli rzeczy przeżywanych codziennie, a jednak często trudnych do nazwania bez wstydu, żartu czy agresji. Relacje w paczce, pojawienie się nowej postaci budzącej niepewność, napięcia między lojalnością a uczciwością – to wszystko można przełożyć na rozmowę o granicach i o tym, jak je komunikować.
Istotną warstwą filmu jest wątek dobra wspólnego i ochrony przyrody. Zagrożony las nie pełni funkcji dekoracji, tylko staje się stawką, o którą trzeba umieć się upomnieć. To ważne, bo w edukacji ekologicznej łatwo popaść w moralizowanie, a film pozwala rozmawiać o odpowiedzialności zbiorowej bez patosu.
Warto też zauważyć, że historia uczy krytycznego myślenia o autorytetach. Mentor nie zawsze okazuje się bezpiecznym przewodnikiem, a instytucje – nawet te powołane do ochrony porządku – nie rozwiązują problemów automatycznie. To ważny przekaz wychowawczy: można szanować reguły, a jednocześnie zadawać pytania, dociekać, sprawdzać fakty i brać odpowiedzialność za własne wybory.
Największą wartością tego filmu jest jednak to, że daje młodym widzom opowieść, w której dorastanie nie polega na byciu wyjątkowym, tylko na stawaniu się coraz bardziej świadomym: swoich motywacji, wpływu na innych i tego, że prawda bywa trudna, ale kłamstwo zwykle kosztuje zbyt wiele. To propozycja na rodzinny seans, a zarazem dobry tekst kultury do pracy w szkole: uczy rozmowy o wartościach i przy okazji daje po prostu dobrą rozrywkę.
Film obejrzałam w ramach współpracy edukacyjnej z dystrybutorem Kino Świat, ale wszystkie wnioski i pomysły dydaktyczne (opisane na stronie www) są moje.
