Akt komunikacji to proces wymiany informacji między nadawcą a odbiorcą w procesie komunikowania się (np. rozmowy w cztery oczy, rozmowy telefonicznej, wykładu czy w ramach artykułu lub książki). Komunikacja (z łacińskiego communis oznaczającego „wspólny”) zachodzi wtedy, gdy zarówno nadawca, jak i odbiorca są w stanie się porozumieć.

Model komunikacji:

  1. Nadawca – rozpoczyna proces komunikacji i podejmuje decyzję o nadaniu komunikatu, a także jego treści, formie i sposobie kodowania
  2. Odbiorca – odbiera zakodowany komunikat, dekoduje go i może się do niego ustosunkować (komunikat ma na niego wpływ i może wywołać reakcję)
  3. Komunikat – treść, którą chcemy przekazać
  4. Kod – sposób przekazania treści (kodem może być np. język mówiony, język pisany, mowa ciała, ilustracja etc.)
  5. Kontakt – proces wymiany informacji między nadawcą a odbiorcą
  6. Kontekst – sytuacja komunikacyjna, w której dochodzi do kontaktu

Przykłady elementów aktu komunikacji

Aby zrozumieć, dlaczego każdy z elementów jest istotny, warto zadać sobie pytanie: „Co by było, gdyby zabrakło danego elementu”?

  1. Komunikacja bez nadawcy – bez nadawcy po prostu nie ma komunikatu! Każda myśl ma swojego autora, więc komunikat musi mieć nadawcę.
  2. Komunikacja bez odbiorcy – jesteś na bezludnej wyspie i piszesz SOS. Trudno jednak się porozumieć, ponieważ nikt nie widzi Twojego komunikatu.
  3. Komunikacja bez komunikatu – jedziesz windą z nieznanym człowiekiem. Co z tego, że jesteście (teoretycznie możecie być nadawcą i odbiorcą), skoro nie macie, o czym rozmawiać? A zatem milczycie. (Ważne: milczenie też może być formą komunikatu)
  4. Komunikacja bez kodu – mówisz tylko po polsku i chcesz się porozumieć z osobą mówiącą tylko po hiszpańsku. Nie macie wspólnego kodu (język), dlatego może być wam trudno się porozumieć. (Ważne: Na szczęście macie inny wspólny kod – mowa ciała – bardzo zbliżona do siebie w kręgu kultury europejskiej, więc możecie dogadać się na migi)
  5. Komunikacja bez kontaktu – jeżeli chcesz porozmawiać przez telefon, musisz do kogoś zadzwonić (czyli stworzyć warunki do wymiany myśli). Bez kontaktu komunikat pozostaje nieodczytany (np. nie został wyświetlony na Messengerze)
  6. Komunikacja bez kontekstu – ktoś zadaje pytanie: „CZY W TEJ GALERII JEST KANTOR?”. Znając kontekst wiesz, czy chodzi o punkt wymiany walut w galerii handlowej, czy o dzieła Tadeusza Kantora w galerii sztuki. 

Istotna w akcie mowy jest intencja, czyli powód nadania komunikatu.