Sztuka na maturze z polskiego: Czy dobra profilówka to wymysł naszych czasów? portrety trumienne
Seria powstała z myślą o tych, którzy mają problem (np. wynikający z neuroatypowości) z czytaniem dzieł sztuki. Skorzystają z niej także pasjonujący się historią sztuki, bo pokazuję, jak mogą wykorzystać swoje zamiłowanie na maturze z języka polskiego.
Nie czyny, a to, co o sobie opowiemy, pozostanie, gdy umrzemy, a przynajmniej tak twierdziło wielu, np. zatrudniający Galla Anonima, który dbał o dobry pijar Krzywoustego, czy malarzy tworzących portrety, co znacie z bajki Krasickiego “Malarze”.
Szlachta dobrze wiedziała, że „jak cię widzą, tak cię piszą”, a więc przesadną strojność magnaterii odwzorowano w karmazynach i z herbem. Mimo to wiele portretów cechuje się artyzmem, wyczuciem estetycznym, stonowaną kolorystyką, portretowani uderzają wręcz zdystansowaniem, powściągliwym realizmem; tak jak Wacław Rzewuski, ważna postać czasów saskich, sportretowany w stroju orderowym Orła Białego, z odznaczeniami i buławą hetmańską, jego rysy twarzy nie są wydelikacone, a spojrzenie zdaje się chłodne.
Autor nieznany, Portret Wacława Rzewuskiego, 1760, fot. Aneta Korycińska na wystawie Geniusz Lwowa w Zamku Królewskim.
Szlachta tak pokochała portrety, że umieszczała je też na trumnach, nie tylko jako element pogrzebowej teatralności – pompa funebris, lecz także jako dowód na obecność nieboszczyka na pogrzebie – zwykle nie były idealizowane i zachowywały typowe dla zmarłego cechy charakteru, jak “Portret trumienny Krzysztofa Bogdanowicza”, który bezkompromisowo ukazuje jego cechy fizjonomii, czy “Portret Scholastyki Nikorowicz”, w którym można dostrzec ormiańskie pochodzenie zmarłej.
Eustachy Bielawski, “Portret Scholastyki Nikorowicz” 1787, Autor nieznany, “Portret trumienny Krzysztofa Bogdanowicza” 1767, fot. Aneta Korycińska na wystawie Geniusz Lwowa w Zamku Królewskim.
Widzicie? Nawet sarmaci nie stosowali filtrów.
Jeśli to czytasz — daj mi znać na swoim ulubionym kanale:
mgr filologii polskiej, nauczycielka, redaktorka, oligofrenopedagożka, podcasterka i popularyzatorka języka. Zwyciężczyni konkursu VIVELO Top Creators 2024 w kategorii Education oraz laureatka nagrody za upowszechnianie czytelnictwa w konkursie Książka Roku 2024 Polskiej Sekcji IBBY. Prowadząca autorski podcast Polskiego Radia „Matura po godzinach. Podcast Baby od polskiego”, w którym łączy literaturę, językoznawstwo i kulturę współczesną. Członkini Unii Literackiej. Publikowała w „Ryms”, „Musick Magazine”, „Tygodniku Powszechnym”, E-teatr.pl. Autorka książki „Radio w mojej głowie. Opowieści o ADHD” (wyd. Prószyński i S-ka), serii edukacyjnej „Nauka z audiobooka” (wyd. Harde), tomu poetyckiego „Czego nie powiem swojej córce” (Fundacja Duży Format) oraz posłowi do serii klasyki literatury polskiej „Kiedyś Przeczytam” (wyd. Powergraph). Twórczyni gier edukacyjnych, m.in. „Mam słowo” (wyd.…
mgr filologii polskiej, nauczycielka, redaktorka, oligofrenopedagożka, podcasterka i popularyzatorka języka. Zwyciężczyni konkursu VIVELO Top Creators 2024 w kategorii Education oraz laureatka nagrody za upowszechnianie czytelnictwa w konkursie Książka Roku 2024 Polskiej Sekcji IBBY. Prowadząca autorski podcast Polskiego Radia „Matura po godzinach. Podcast Baby od polskiego”, w którym łączy literaturę, językoznawstwo i kulturę współczesną. Członkini Unii Literackiej. Publikowała w „Ryms”, „Musick Magazine”, „Tygodniku Powszechnym”, E-teatr.pl. Autorka książki „Radio w mojej głowie. Opowieści o ADHD” (wyd. Prószyński i S-ka), serii edukacyjnej „Nauka z audiobooka” (wyd. Harde), tomu poetyckiego „Czego nie powiem swojej córce” (Fundacja Duży Format) oraz posłowi do serii klasyki literatury polskiej „Kiedyś Przeczytam” (wyd. Powergraph). Twórczyni gier edukacyjnych, m.in. „Mam słowo” (wyd. Egmont) - wyróżnionej tytułem Zabawka Roku 2025, oraz inicjatorka i organizatorka Romantykonu – konwentu miłośników romantyzmu. Ambasadorka akcji „Ratownicy Czytelnictwa” Fundacji Powszechnego Czytania oraz plebiscytu Młodzieżowe Słowo Roku Wydawnictwa Naukowego PWN. Współpracuje z Obserwatorium Języka i Kultury Młodzieży Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach, gdzie zajmuje się analizą zjawisk językowych i kulturowych w komunikacji młodych pokoleń. Ekspertka w zakresie edukacji polonistycznej, dydaktyki języka polskiego i komunikacji, współpracująca z mediami, instytucjami kultury i wydawnictwami (m.in. Filmoteką Narodową, Muzeum Narodowym w Krakowie, Zamkiem Królewskim w Warszawie, Muzeum Narodowym w Warszawie, projektem Film w Szkole, Fundacją Kino Szkoła). W ramach autorskiej marki Baba od polskiego prowadzi działalność edukacyjną w mediach społecznościowych, przygotowuje uczniów do egzaminów, tworzy kursy, webinary i podcasty. Jej działania łączą literaturę, językoznawstwo i popkulturę w duchu inkluzywnej dydaktyki. Zajmuje się wspomaganiem procesu uczenia się uczniów z niepełnosprawnością intelektualną oraz w spektrum autyzmu, opracowując autorskie strategie lingwodydaktyczne. Autorka i współautorka projektów edukacyjnych łączących literaturę, film i kulturę młodzieżową, m.in. „Film w Szkole”, „Romantykon”, „Namiot Włóczykija” – podcastowego cyklu o Muminkach. Jej działania naukowe koncentrują się wokół dyskursu młodomowy, literatury Young Adult oraz wspierania neuroróżnorodnych uczniów w edukacji humanistycznej.
