Opo­wia­da­nia wyma­ga­ne na egza­mi­nie ósmo­kla­si­sty z regu­ły doty­czą zda­rzeń zwią­za­nych z boha­te­ra­mi lite­rac­ki­mi z lek­tur obowiązkowych.

Zanim przy­stą­pisz do pisa­nia opo­wia­da­nia twór­cze­go, spo­rządź w brud­no­pi­sie plan pra­cy.

Ustal, czy:

  • nar­ra­tor będzie pierw­szo­oso­bo­wy czy trzecioosobowy;

  • pamię­tasz wszyst­ko na temat realiów cha­rak­te­ry­stycz­nych dla lek­tu­ry obo­wiąz­ko­wej, na któ­rą się powo­łu­jesz, tzn. nie możesz obda­rzyć boha­te­rów cecha­mi, któ­rych nie mają w książce.

Pisz:

  • jako nar­ra­tor trze­cio­oso­bo­wy — naj­le­piej wszyst­kie cza­sow­ni­ki w cza­sie prze­szłym, albo pierw­szo­oso­bo­wy — wte­dy wszyst­kie cza­sow­ni­ki będą wystę­po­wać w cza­sie teraź­niej­szym; waż­ne jest, by pra­ca była spójna;

  • upo­rząd­kuj wyda­rze­nia w porząd­ku chronologicznym;

  • pamię­taj, by pra­ca mia­ła wstęp, roz­wi­nię­cie i zakoń­cze­nie — wyod­ręb­nio­ne akapitami

Bardzo ważne, by twoja praca miała minimum sześć cech opowiadania, czyli musisz w niej zawrzeć:

  • czas wyda­rzeń

  • miej­sce wydarzeń

  • ele­men­tu opi­su: boha­te­rów, kra­jo­bra­zu, przedmiotów

  • cha­rak­te­ry­sty­kę posta­ci (wygląd zewnętrz­ny i wewnętrzny)

  • zwro­ty akcji (nagła, nie­spo­dzie­wa­na sytuacja)

  • punkt kul­mi­na­cyj­ny (szczyt napięcia)

  • puen­tę (nauka, któ­ra pły­nie z tej historii)

  • mono­log bohatera/dialogi

  • retro­spek­cję (wspo­mnie­nia tego, co się wyda­rzy­ło wcze­śniej niż akcja opowiadania.

  • oraz naj­waż­niej­sza część opo­wia­da­nia na egza­mi­nie ósmo­kla­si­sty, czy­li wyka­za­nie się zna­jo­mo­ścią lek­tur – gdzie się tyl­ko da, wpla­taj infor­ma­cje, któ­re znasz z ksią­żek, o któ­rych piszesz. 

Dia­lo­gi nie mogą zdo­mi­no­wać pra­cy, musisz je prze­pla­tać frag­men­ta­mi nar­ra­cyj­ny­mi; dia­log zapi­su­jesz od nowej linij­ki, doda­jesz myśl­nik, sło­wa boha­te­ra, póź­niej znów myśl­nik i komen­tarz do słów np. o emo­cjach, z jaki­mi były wypowiadane. 

Waż­ne! Zanim oddasz pra­cę, koniecz­nie ją prze­czy­taj, pousu­waj wszyst­kie powtó­rze­nie, zamień je na syno­ni­my, bo sło­wo może wystę­po­wać tyl­ko jeden raz w całym aka­pi­cie. Jeśli piszesz pra­cę w domu, możesz posłu­żyć się tabe­lą, któ­rą stwo­rzy­łam – wte­dy nie zapo­mnisz o żad­nym z ele­men­tów. War­to tak­że nagrać na dyk­ta­fon swój głos z czy­ta­nia pra­cy – jeśli coś będzie brzmia­ło źle, albo czy­ta­ło się trud­no, to zapew­ne musisz popra­co­wać nad skład­nią i interpunkcją. 


SCHEMAT, usta­lasz typ nar­ra­to­ra i czas, w któ­rym piszesz:

CO PISAĆ?

TWÓJ TEKST

WSTĘP:czas, miej­sce akcji, kim jesteś, co masz dziś w pla­nach, zapo­wia­dasz temat: nie spo­dzie­wa­łeś się, że ten dzień będzie inny niż zwy­kle (trze­ba zacie­ka­wić czy­tel­ni­ka, by miał ocho­tę czy­tać dalej); 


ROZWINIĘCIE:przedstawiasz wyda­rze­nia, doda­jesz opi­sy miejsc, przed­mio­tów, cha­rak­te­ry­sty­kę posta­ci – wewnętrz­ną i zewnętrz­ną; część dia­lo­go­wą prze­pla­tasz nar­ra­cją, nie możesz pozwo­lić, by dia­log zdo­mi­no­wał tekst; pisz tyl­ko to, co jest waż­ne; niech posta­ci wymie­nia­ją sen­sow­ne wypo­wie­dzi – resz­tę możesz opi­sać jako nar­ra­tor; możesz dodać retro­spek­cje; pamię­taj o nara­sta­ją­cym napię­ciu, zwro­cie akcjipunk­cie kul­mi­na­cyj­nym; koniecz­nie wykaż się zna­jo­mość lek­tu­ry!


ZAKOŃCZENIE: to miej­sce na zała­go­dze­nie, emo­cje opa­da­ją, zawrzyj w nim puen­tę, pod­su­muj dzień boha­te­ra, wycią­gnij wnio­ski – naukę z tej przygody.



Ćwi­cze­nia:


  1. Ciem­no wszę­dzie, głu­cho wszę­dzie… Co to będzie, co to będzie? Napisz opo­wia­da­nie o wyda­rze­niach w cmen­tar­nej kapli­cy, któ­rych jesteś przy­pad­ko­wym świad­kiem. W swo­im wypra­co­wa­niu wykaż, że dobrze znasz II część Dzia­dów Ada­ma Mic­kie­wi­cza. Two­ja pra­ca powin­na liczyć co naj­mniej 200 słów.

  2. Wyobraź sobie, że tytu­ło­wy boha­ter książ­ki Pan Tade­usz Ada­ma Mic­kie­wi­cza zapro­sił do domu swo­je­go stry­ja postać z inne­go utwo­ru lite­rac­kie­go. Napisz opo­wia­da­nie o dwu­dnio­wym poby­cie tej posta­ci w Sopli­co­wie, któ­re­go życie i zwy­cza­je gość pozna­je w towa­rzy­stwie Tade­usza. Wykaż się zna­jo­mo­ścią tre­ści utwo­ru Ada­ma Mic­kie­wi­cza. Two­ja pra­ca powin­na liczyć co naj­mniej 200 słów.