Matu­ry coraz bliżej, zatem byś­cie usprawnili swo­je umiejęt­noś­ci pisa­nia wypra­cow­ań – seria  wpisów, które doty­czą typów prac mat­u­ral­nych. Tym razem pier­wszy tem­at matu­ry pod­sta­wowej: rozprawka problemowa

Zan­im przys­tąpisz do pisa­nia pra­cy, koniecznie wykon­aj następu­jące czynności:
A. Przeczy­taj uważnie tekst.
B. Zaz­nacz istotne dla sen­su utworu frag­men­ty, pod­kreśl je. Po przeczy­ta­niu frag­men­tu zas­tanów się, do jakiej tezy będzie on odpowied­nim argu­mentem, np. tęs­kno­ta to siła niszczą­ca, czy budu­ją­ca? Niko­go nie intere­su­je two­je zdanie, szukaj w tekś­cie cytatów, które sugeru­ją czym ta tęs­kno­ta jest. 
C. Sporządź plan pra­cy wg poniższego schematu:
1. Wstęp
a.  wprowadź do tem­atu (napisz, jak rozu­miesz tem­at, dodaj kon­tekst his­to­ryczny lub lit­er­ac­ki, tak na 4–5 zdań złożonych).
b.  napisz tezę (lub hipotezę; pamię­taj o cza­sown­iku nieosobowym i formie ozna­j­mu­jącej, np. Należy zatem stwierdz­ić, że tęs­kno­ta nie budu­je, lecz rujnu­je).
2. Rozwinię­cie
a. wyko­rzys­taj podany frag­ment utworu, stwórz z niego argu­ment na popar­cie włas­nej tezy. (Możesz zacząć tak: W GATUNEK, pt. “TYTUŁ” AUTOR ukazano, jak tęs­kno­ta odd­zi­ału­je na głównego bohat­era. Czyli: W powieś­ci real­isty­cznej pt. „Lal­ka” Bolesława Prusa ukazano, jak tęs­kno­ta odd­zi­ału­je na głównego bohatera. 
+ możesz dopisać kon­tekst (np. filo­zoficzny, este­ty­czny, his­to­ryczny, biograficzny).

SCHEMAT ARGUMENTU MUSI BYĆ TAKIE: Gdzie, co — wprowadza­sz do tem­atu; streszcza­sz, ale tylko to, co ma związek z tem­atem, przy pier­wszym argu­men­cie pamię­taj o cytat­ach, które należy wprowadz­ić i później sko­men­tować — niżej zna­jdziesz opis, jak to zro­bić; na końcu aka­pitu musi być pod­sumowaniem wzglę­dem tezy, np. Cier­pi­e­nie Wokul­skiego ukazu­je, że tęs­kno­ta była niczym choro­ba i odbier­ała mu chęć do życia. 

b. To samo co w pier­wszym argu­men­cie, powołaj się na tekst kul­tu­ry, który porusza zagad­nie­nie poruszane w pra­cy i będzie potwierdzał two­ją tezę; każdy akapit  kończ pod­sumowaniem i odwołaniem do tezy.
+ możesz dopisać kon­tekst (np. filo­zoficzny, este­ty­czny, his­to­ryczny, biograficzny) .

c. To samo co w pier­wszym argu­men­cie, powołaj się na tekst kul­tu­ry, który porusza zagad­nie­nie poruszane w pra­cy i będzie potwierdzał two­ją tezę; każdy akapit  kończ pod­sumowaniem i odwołaniem do tezy.
+ możesz dopisać kon­tekst (np. filo­zoficzny, este­ty­czny, his­to­ryczny, biograficzny) .

3. Zakończe­nie:
a. pod­sumuj wywód, odwołaj się do tezy.
b. przy­pom­nij tek­sty kul­tu­ry, na które się powołałeś, możesz to zro­bić w jed­nym zda­niu złożonym. Np. Tęs­kno­ta wyniszcza­ła głównego bohat­era “Lal­ki” i była dla niego niczym choro­ba, Wert­era doprowadz­iła do tragedii, a  pod­miot liryczny w “Tre­nach” Kochanowskiego doprowadz­iła do utraty wiary we wszys­tkie ideały.
+ możesz dopisać kon­tekst (np. filo­zoficzny, este­ty­czny, his­to­ryczny, biograficzny).

D. Pisz!
→ Do per­fekcji doprowadzi Cię dbałość o język, brak cza­sown­ików w formie osobowej i zdań poje­dynczych. Styl naukowy możesz wyt­worzyć dzię­ki zas­tosowa­niu cza­sown­ików, które nazwałam ŚWIĘTĄ TRÓJCĄ, są nimi: warto, trze­ba, należy.
→ Unikaj też imiesłowów, zwyk­le uczniowie mają prob­lem z ich praw­idłowym zastosowaniem.
Jeśli wprowadza­sz cytaty, musisz je przed­staw­ić, zacy­tować i sko­men­tować. Nigdy nie sto­suj cud­zych słów zami­ast swoich. To ma być Two­ja pra­ca, a cytaty służą jedynie jako potwierdze­nie argumentów.

Nazy­wam to kanap­ką: buł­ka gór­na to wprowadze­nie do cytatu, cytat jest sałatą, serem i pomi­dorem, a dru­ga buł­ka to two­je pod­sumowanie cytatu. Np.  Pod­czas gdy Walery zachę­ca kolegę do angażowa­nia się w sprawy poli­ty­czne kra­ju: “Właśnie wtenczas w tym kra­ju zostać się godz­iło, Patrzyć na naród dziel­ny i dłu­go uciskany…” — Szarmanc­ki opowia­da o swoich podróżach i o tym, że jedyne co z nich wyniósł to dobra zabawa, pijańst­wo i obżarst­wo: “Ach przy­ja­cielu co za szczęś­cie, zabawa!”. Szarmanc­ki, dar jakim jest zwiedzanie świa­ta i uczest­nicze­nie w życiu poli­ty­cznym i kul­tur­al­nym, postanow­ił zaprzepaś­cić.

→ Nie sto­suj aseku­ra­cyjnych cud­zysłowów — świad­czą o brakach w słown­ictwie. Jeśli czu­jesz, że słowo nie pasu­je styl­isty­cznie, po pros­tu go nie pisz.

TERAZ PRZECZYTAJ TODlaczego dosta­ję złe oce­ny z wypracowań

PRZYKŁADY ROZPRAWEK