Ponad rok temu mogłam wypo­wie­dzieć się na temat mojej decy­zji zwią­za­nej z odej­ściem ze szko­ły (wów­czas w roz­mo­wie z Dawi­dem Kar­piu­kiem). Powie­dzia­łam wów­czas:
„Liczę, że to wszyst­ko pad­nie”.
Dla­cze­go tak bru­tal­nie? Nikt mnie pyta, ale odpo­wiem: to musi paść, bo zero­wa wie­dza o neu­ro­dy­dak­ty­ce i spo­so­bie naucza­nia i prze­rzu­ca­nie się drob­ny­mi zmia­na­mi (będzie inno­wa­cyj­ny przed­miot: cyberbezpieczeństwo/ będzie HiT / reli­gia na pierw­szej lub ostat­niej lek­cji) nie odmie­ni nam szkoły.

Szko­ła potrze­bu­je grun­tow­nej zmia­ny, a przede wszyst­kim musi stać się waż­na, tak jak i nauczy­cie­le muszą być dokształ­ce­ni i sza­no­wa­ni, jeśli są spe­cja­li­sta­mi. Refor­my edu­ka­cji, któ­re pole­ga­ją na zmia­nie listy lek­tur lub oddawaniu/odejmowaniu przed­mio­tu, są jedy­nie defor­ma­mi i nie doty­ka­ją nawet pod­sta­wy pro­ble­mów. Zamiast pro­mo­wa­nia kre­atyw­no­ści mamy zastra­sza­nie, zamiast fak­tycz­nej wie­dzy o tym, jak się uczy­my — zaku­wa­nie. Trą­bi­my o kom­pe­ten­cjach przy­szło­ści, a nawet naucza­ją­cy czy­ta­ją jedy­nie nagłów­ki, więc jako doro­śli też nie wie­my, czym jest kry­tycz­ne myśle­nie i czy­ta­nie ze zrozumieniem.

W ręku trzy­mam wyda­ne w for­mie książ­ki arty­ku­ły Alek­san­dry Pez­dy, któ­re doty­czą edu­ka­cji. Wizja edu­ka­cji, jaka się z nich wyła­nia, jest jak opi­sy­wa­nie Ere­bu, naj­ciem­niej­sze­go miej­sca w Hade­sie. Rodzi się zatem pyta­nie, czy moż­na coś jesz­cze zdzia­łać? Czy na uzdro­wie­nie oświa­ty jest już za póź­no? Posta­ra­my się odpo­wie­dzieć (a raczej nad nim zasta­no­wić) pod­czas XXI Samo­rzą­do­we­go Forum Kapi­ta­łu i Finan­sów w Kato­wi­cach (11 października).

A co dzi­siaj? A dzi­siaj sprawdź­my, czy par­tie poli­tycz­ne star­tu­ją­ce w wybo­rach par­la­men­tar­nych 2023 mają real­ne roz­wią­za­nia na kry­zys edu­ka­cji. Przed­sta­wiam Wam wypi­sy z pro­gra­mów par­tii, bez komen­ta­rzy. Sami oceńcie. 

Prawo i Sprawiedliwość:

  • wzrost wyna­gro­dzeń nauczycieli
  • wspar­cie meto­dycz­ne dla mło­dych nauczycieli
  • roz­sze­rza­niem naucza­nia języ­ków obcych,
  • nacisk na roz­wi­ja­nie tech­no­lo­gii informatycznych
  • roz­wi­ja­nie czytelnictwa
  • zamiast testów pyta­nia otwar­te wyma­ga­ją­ce myślenia
  • nacisk na naukę przed­mio­tów ścisłych
  • wycho­wa­nie patrio­tycz­ne i obywatelskie
  • kształ­to­wa­nie postaw odpo­wie­dzial­no­ści za wspólnotę
  • nauka pra­wa i real­nych mecha­ni­zmów demokratycznych
  • wyciecz­ki szkol­ne, zwią­za­ne z reali­za­cją pro­gra­mu histo­rii i języ­ka polskiego
  • kształ­ce­nie z zasad udzie­la­nia pierw­szej pomocy
  • nauka zapew­nia­nia bez­pie­czeń­stwa cybernetycznego
  • nawią­za­nie real­nej współ­pra­cę z poli­cją dla likwi­da­cji han­dla­rzy nar­ko­ty­ków i dopalaczy
  • wię­cej zajęć fakul­ta­tyw­nych (uzu­peł­nia­nie bra­ków i roz­wój pasji)
  • mak­sy­mal­na reduk­cja pato­lo­gicz­ne­go zja­wi­ska korepetycji
  • pra­ce domo­we w kla­sach I – III wyłącz­nie na zaję­ciach pozalekcyjnych
  • każ­dy osiem­na­sto­la­tek będzie mógł odbyć w szko­le bez­płat­ny kurs na pra­wo jazdy
  • zwięk­sze­nia dostęp­no­ści nauczy­cie­la dla ucznia w szkole
  • dofi­nan­so­wa­nie posił­ków w szkole,
  • budo­wa nowo­cze­snych ośrod­ków edu­ka­cji zawodowej,
  • wspar­cie dla budo­wy, moder­ni­za­cji i uno­wo­cze­śnie­nia oraz wypo­sa­że­nia szkół spe­cjal­nych w Polsce,
  • finan­so­wa­nie wycie­czek edu­ka­cyj­nych dla każ­dej kla­sy i każ­de­go ucznia
  • cał­ko­wi­ty zakaz sek­su­ali­za­cji dzie­ci i młodzieży
Źró­dło:https://​pis​.org​.pl/​d​o​k​u​m​e​nty

Koali­cja Obywatelska:

  • pod­wyż­ki dla nauczy­cie­li o 30 proc. (nie mniej niż 1,5 tys. zł brutto)
  • wyco­fa­nie HiT‑u
  • elek­tro­nicz­ne podręczniki
  • wpro­wa­dze­nie sze­ro­kiej ofer­ty bez­płat­nych zajęć poza­lek­cyj­nych w szkole
  • wykre­śle­nie oce­ny z reli­gii ze świa­dec­twa szkolnego
  • dla każ­de­go dziec­ka indy­wi­du­al­ne szaf­ki w szko­łach (zamiast peł­nych plecaków)
  • jednozmianowość
  • zaję­cia z reli­gii, dla chęt­nych, tyl­ko na pierw­szej lub ostat­niej godzinie
  • prak­tycz­ne, a nie ide­olo­gicz­ne pod­sta­wy pro­gra­mo­we i pod­ręcz­ni­ki, two­rzo­ne i zatwier­dza­ne przez ekspertów
  • likwi­da­cja prac domo­wych w szko­łach podstawowych
Źró­dło: https://​100kon​kre​tow​.pl/​e​d​u​k​a​c​ja/

Trze­cia droga:

  • 6% PKB na edukację
  • nowy przed­miot cyberbezpieczeństwo
  • odchu­dze­nie pod­sta­wy programowej,
  • nacisk na naukę warsz­ta­to­wą i projektową
  • po szko­le pod­sta­wo­wej dzie­ci będą poro­zu­mie­wa­ły się języ­kiem angiel­skim w stop­niu komunikatywnym
  • komu­ni­ka­cja, pra­ca zespo­ło­wa, kry­tycz­ne myśle­nie i kreatywność
  • rze­tel­na edu­ka­cja eko­lo­gicz­na i klimatyczna
  • zobo­wią­za­nie szkół do zapew­nie­nia cie­płe­go posił­ku dla każ­de­go ucznia – zapew­ni­my im środ­ki na reali­za­cję tego zadania
  • dostęp do psy­cho­lo­ga i peda­go­ga w każ­dej szkole
  • cało­do­bo­wy tele­fon zaufa­nia dla dzie­ci i młodzieży
  • pod­wyż­ki dla nauczy­cie­li – śred­nia kra­jo­wa na start,
  • nauczy­ciel ma więk­szą swo­bo­dę dobo­ru metod, środ­ków, jak i tre­ści nauczania
  • szyb­sza ścież­ka awan­su zawodowego
  • super­wi­zja i dosko­na­le­nie kompetencji
Źró­dło: https://​pol​ska​2050​.pl/​r​o​z​w​i​a​z​a​n​i​a​-​p​r​o​g​r​a​m​o​w​e​-​p​o​l​s​k​i​-​2​0​5​0​-​t​r​z​e​c​i​a​-​d​r​o​g​a​-​t​o​-​p​r​o​g​r​a​m​y​-​a​-​n​i​e​-​k​l​o​t​n​i​e​/​r​e​f​o​r​m​a​-​e​d​u​k​a​c​j​i​-​p​o​d​w​y​z​k​i​-​d​l​a​-​n​a​u​c​z​y​c​i​e​li/

Lewi­ca:

  • kształ­ce­nie umie­jęt­no­ści ana­li­zy, kry­tycz­ne­go i twór­cze­go myśle­nia oraz pra­cy w grupie
  • inter­dy­scy­pli­nar­ność – w pro­gra­mach róż­nych przed­mio­tów ele­men­ty edu­ka­cji oby­wa­tel­skiej, obej­mu­ją­cej ele­men­ty wie­dzy o ryn­ku pra­cy i pra­wach pra­cow­ni­czych, edu­ka­cji zdro­wot­nej, w tym wie­dzy o sek­su­al­no­ści, zdro­wiu psy­chicz­nym, zdro­wym try­bie życia i odży­wia­niu oraz pro­fi­lak­ty­ce cho­rób zakaź­nych, edu­ka­cji kli­ma­tycz­nej, pod­staw cyberbezpieczeństwa
  • szko­ła wol­na od indoktrynacji
  • pod­sta­wy pro­gra­mo­we współ­two­rzo­ne i zatwier­dza­ne przez zespo­ły spe­cja­li­stów wska­za­nych przez oświa­to­we związ­ki zawo­do­we i uczel­nie publiczne
  • współ­pra­ca szkół publicz­nych z trze­cim sek­to­rem i lokal­ną społecznością,
  • w szko­łach ponad­pod­sta­wo­wych zaję­cia dodat­ko­we będą obo­wiąz­ko­wo opi­nio­wa­ne przez samo­rząd szkolny
  • umoż­li­wie­nie two­rze­nia spół­dziel­ni uczniowskich
  • Kra­jo­wy Rzecz­nik Praw Uczniowskich,
  • rzecz­nik praw uczniow­skich obo­wiąz­ko­wo w każ­dej szkole
  • MEN okre­śli mini­mal­ne wyma­ga­nia doty­czą­ce pro­ce­du­ry postę­po­wa­nia w sytu­acji wystą­pie­nia prze­mo­cy i agre­sji w szkole
  • dostęp do szko­leń anty­dy­skry­mi­na­cyj­nych i anty­prze­mo­co­wych dla nauczy­cie­li i uczniów
  • szyb­kie i ano­ni­mo­we zgła­sza­nie przy­pad­ków prze­mo­cy w szko­łach przy pomo­cy apli­ka­cji mobilnej
  • wspar­cie psy­cho­lo­gicz­ne, w tym bez­płat­ny dostęp do dłu­go­fa­lo­wej opie­ki psy­cho­lo­gicz­nej dla każ­de­go – od przed­szko­la do koń­ca edukacji
  • współ­pra­ca psy­cho­lo­gów szkol­nych z porad­nia­mi psy­cho­lo­gicz­no-peda­go­gicz­ny­mi i spe­cja­li­sta­mi zdro­wia psy­chicz­ne­go w publicz­nej ochro­nie zdrowia
  • edu­ka­cja psy­cho­spo­łecz­na i bez­po­śred­nie wspar­cie dla rodziców
  • nacisk na naukę roz­po­zna­wa­nia i wspie­ra­nia uczniów potrze­bu­ją­cych pomocy
  • zatrzy­ma­nie fali odejść uczniów do szkół nie­pu­blicz­nych – zwłasz­cza dzie­ci z pro­ble­ma­mi edu­ka­cyj­ny­mi, orze­cze­nia­mi o nie­peł­no­spraw­no­ści, potrze­bie kształ­ce­nia spe­cjal­ne­go czy wspo­ma­ga­nia roz­wo­ju, jak rów­nież wybit­nie zdolnych
  • nie­zbęd­na pomoc edu­ka­cyj­na w szko­le publicz­nej (bez korepetycji)
  • bez­płat­ne pod­ręcz­ni­ki dla wszyst­kich uczniów
  • czyt­nik ebo­oków wraz z abo­na­men­tem na książ­ki i cza­so­pi­sma dla każdego
  • baza bez­płat­nych mate­ria­łów edu­ka­cyj­nych dostęp­nych online
  • bez­płat­ne obia­dy dla uczniów szkół pod­sta­wo­wych z uwzględ­nie­niem indy­wi­du­al­nych potrzeb żywieniowych
  • dowar­to­ścio­wa­nie szkół bran­żo­wych i techników,
  • sta­ła moż­li­wość szko­leń dla nauczycieli
  • płat­ne prak­ty­ki nauczycielskie
  • szko­ły bran­żo­we we współ­pra­cy ze związ­ka­mi zawodowymi
  • brak reli­gii w szko­łach a te środ­ki na zaję­cia dla uczniów ze szcze­gól­ny­mi potrzebami
  • bez­płat­ne prze­jaz­dy komu­ni­ka­cją lokal­ną dla uczniów, tak­że w cza­sie ferii
  • pod­wyż­ki dla nauczy­cie­li i pozo­sta­łych pra­cow­ni­ków oświa­ty, w tym o co naj­mniej 20% w pierw­szym roku od począt­ku nowej kaden­cji parlamentu
  • wyna­gro­dze­nia nauczy­cie­li finan­so­wa­ne wprost z budże­tu państwa
Źró­dło: https://​klub​-lewi​ca​.org​.pl/​p​r​o​g​r​a​m​#​W​O​L​N​A​-​I​-​P​R​Z​Y​J​A​Z​N​A​-​S​Z​K​OLA

Kon­fe­de­ra­cja:

  • bon edu­ka­cyj­ny ozna­cza przy­pa­da­ją­cą na każ­de­go ucznia część sub­wen­cji oświa­to­wej, „podą­ża­ją­cą” za uczniem do wybra­nej przez rodzi­ców placówki
  • kom­po­nent „opie­kuń­czy” – bon dla finan­so­wa­nia żłob­ków i przedszkoli.
  • refor­ma nie zagra­ża gwa­ran­cji powszech­ne­go dostę­pu do edu­ka­cji dla każ­de­go dziec­ka – ta gwa­ran­cja zosta­nie zachowana
  • przej­rzy­sty sys­tem zwięk­sze­nia kwo­ty bonu edu­ka­cyj­ne­go dla dzie­ci w szko­łach speł­nia­ją­cych szcze­gól­ne potrze­by edukacyjne
  • szko­ła może opra­co­wać wła­sny, autor­ski pro­gram naucza­nia i usta­lić wła­sną orga­ni­za­cję roku szkolnego
  • szko­ły kon­ku­ru­ją o ucznia m.in. atrak­cyj­no­ścią pro­gra­mów edukacyjnych,
  • pań­stwo nie wtrą­ca się w ofer­tę pro­gra­mo­wą szkół i ogra­ni­cza swo­ją rolę do orga­ni­za­cji corocz­nych egzaminów
  • pań­stwo­wych egza­mi­nów nie ukła­da rząd, tyl­ko nie­za­leż­na Rada Edu­ka­cji Naro­do­wej, zło­żo­na z fachow­ców i odpo­wie­dzial­na za utrzy­ma­nie wyso­kie­go pozio­mu edukacji
  • mini­ster­stwo odpo­wia­da tyl­ko za tech­nicz­ną orga­ni­za­cję i pra­wi­dło­wość prze­pro­wa­dze­nia egzaminów
  • szko­ła ma swo­bo­dę pozy­ski­wa­nia dodat­ko­wych środ­ków z cze­sne­go, daro­wizn, dopłat samo­rzą­do­wych, gran­tów, współ­pra­cy z przed­się­bior­stwa­mi i sponsorami
  • dere­gu­la­cja zawo­du nauczy­cie­la – szko­ły kon­ku­ru­ją o dobrych nauczy­cie­li staw­ka­mi wyna­gro­dzeń i warun­ka­mi pracy
  • dyrek­tor jako samo­dziel­ny mene­dżer, odpo­wie­dzial­ny za wszyst­kie aspek­ty funk­cjo­no­wa­nia szko­ły, wyna­gro­dze­nie powią­za­ne z wyni­ka­mi finan­so­wy­mi szko­ły lub osią­gnię­cia­mi uczniów
  • dyrek­tor musi liczyć się przede wszyst­kim z opi­nią rodzi­ców – któ­rzy w każ­dej chwi­li mogą zabrać dzie­ci do innej szko­ły (wraz z pie­niędz­mi z ich bonów edukacyjnych)
  • dyrek­tor w szko­le publicz­nej dodat­ko­wo odpo­wia­da przed radą rodzi­ców, upraw­nio­ną do odwo­ła­nia go
  • kon­tro­la wyni­ków, a nie całe­go pro­ce­su edukacyjnego
  • kura­to­ria – do likwidacji
  • samo­rzą­do­we wydzia­ły oświa­ty – do likwidacji
  • Mini­ster­stwo Edu­ka­cji – okro­jo­ne do minimum
  • pań­stwo nie wtrą­ca się w dzia­ła­nie szkoły
  • każ­dy ma pra­wo uczyć swo­je dzie­ci w ramach edu­ka­cji domowej
  • rodzi­ce pro­wa­dzą­cy edu­ka­cję domo­wą otrzy­mu­ją w ramach bonu edu­ka­cyj­ne­go takie same pie­nią­dze “na ucznia”, jakie otrzy­my­wa­ła­by szkoła
  • pie­nią­dze z bonu wypła­ca­ne są “z dołu” i pod warun­kiem pomyśl­ne­go zda­nia przez ucznia okre­so­wych, pań­stwo­wych egzaminów
  • sys­te­ma­tycz­ne nie­zda­wa­nie egza­mi­nów = obo­wią­zek posła­nia dziec­ka do (wybra­nej przez rodzi­ców) szkoły

Źró­dło: HTTPS://​KON​FE​DE​RA​CJA​.PL/​A​P​P​/​U​P​L​O​A​D​S​/​K​O​N​F​E​D​E​R​A​C​J​A​_​W​I​N​_​P​R​O​G​R​A​M​_​2​0​2​3​.​PDF

Bez­par­tyj­ni Samorządowcy:

  • szko­ła powin­na umoż­li­wiać roz­wój talen­tów przy zin­dy­wi­du­ali­zo­wa­nym podej­ściu mniej nauki pamięciowej
  • wię­cej dosko­na­le­nia umie­jęt­no­ści pra­cy w gru­pie, two­rze­nia pro­jek­tów, umie­jęt­no­ści wery­fi­ka­cji informacji
  • bez­płat­ne, zdro­we obia­dy dla każ­de­go dziec­ka w szkole
  • Edu­ka­cyj­ny Bön Roz­wo­jo­wy – 100 zł mie­sięcz­nie na każ­de­go ucznia szkół pod­sta­wo­wych i śred­nich do wyko­rzy­sta­nia na zaję­cia edu­ka­cyj­ne i rozwijające
  • polep­sze­nie warun­ków pła­co­wych naj­bar­dziej efek­tyw­nych nauczy­cie­li poprzez wpro­wa­dze­nie Edu­ka­cyj­ne­go Bonu Rozwojowego
  • dostęp­ny psy­cho­log w każ­dej szkole

Źró­dło: https://​bez​par​tyj​ni​sa​mo​rza​dow​cy​.pl/​p​r​o​g​r​am/

Pol­ska Jest Jedna:
nic
Źró­dło: https://​pjj​.org​.pl/​p​r​o​g​r​am/

Pol­ska Libe­ral­na Strajk Przedsiębiorców:

  • zamiast reform tego, co jest, rów­no­le­gły sys­tem szkol­nic­twa – kon­ku­ren­cyj­ny dla państwowego 
  • szkol­nic­two alter­na­tyw­ne we współ­pra­cy z sek­to­rem pry­wat­nym, współ­fi­nan­so­wa­nym przez pań­stwo i rodziców
  • pro­gram mini­ste­rial­ny będzie wyzna­czał mini­mum edu­ka­cji dla każ­dej klas szko­ły podstawowej
  • dobór przed­mio­tów i ścież­ki kształ­ce­nia będzie już cał­ko­wi­cie fakul­ta­tyw­ny i zale­żał będzie od szko­ły i rodziców
  • zawę­że­nie pod­sta­wy i uwol­nie­nie programowe,
  • inter­dy­scy­pli­nar­ność: lek­cje pra­wa, eko­no­mii, przed­się­bior­czo­ści i inne, któ­re przy­go­tu­ją do prak­tycz­nych wyzwań współ­cze­sne­go świata
  • indy­wi­du­al­ność: jeśli ucznio­wie uzy­ska­ją śred­nią z mate­ma­ty­ki na pozio­mie 46%, radzą sobie lepiej z języ­ków, nie powin­ni być zmu­sza­ni do opa­no­wa­nia loga­ryt­mów, a ci z umy­sła­mi ści­sły­mi, u któ­rych czę­ściej np. wystę­pu­je dys­lek­sja i dys­gra­fia, nie powin­ni być zamę­cza­ni ortografią
  • sys­tem moni­to­ro­wa­nia ścież­ki edu­ka­cji oczy­wi­ście zano­ni­mi­zo­wa­nej, tak aby rodzi­ce przy wybo­rze szko­ły wie­dzie­li, jakie są ogól­ne wyni­ki absolwentów
  • wpro­wa­dze­nie kon­ku­ren­cji na ryn­ku edu­ka­cji pozwo­li zwięk­szyć wyna­gro­dze­nie dla naj­lep­szych nauczy­cie­li oraz pod­nie­sie poziom edukacji

Źró­dło: https://​par​tia​-strajk​-przed​sie​bior​cow​.pl/​p​r​o​g​r​a​m​-​p​a​r​t​i​i​-​p​o​l​s​k​a​-​l​i​b​e​r​a​l​n​a​/​w​b​-​c​a​t​e​g​o​ry/

Nor­mal­ny Kraj:

  • odbu­do­wa kadr przez przy­wró­ce­nie semi­na­riów nauczycielskich
  • nauka modu­ła­mi według zdol­no­ści i zain­te­re­so­wań wyła­wia­ją­ca talenty
  • likwi­da­cja testów i pro­mo­wa­nie kre­atyw­no­ści oraz roz­wo­ju osobowości
  • edu­ka­cja według naj­lep­szych pol­skich wzorców
  • pro­mo­wa­nie łaciń­skie­go wzor­ca nauki opar­tej o dowo­dy i twier­dze­nia, a nie o autorytety
  • pro­mo­wa­nie inter­dy­scy­pli­nar­no­ści w nauce
Źró­dło: https://​nor​mal​ny​kraj​.pl/​m​a​t​e​r​i​a​l​y​-​i​n​f​o​r​m​a​c​y​j​n​e​/​p​r​o​g​r​a​m​-​p​a​r​t​ii/