Jak zor­ga­ni­zo­wać dostosowanie? 

Dosto­so­wa­nie orga­ni­za­cji naucza­nia jest nie­zbęd­ne do mówie­nia o edu­ka­cji włą­cza­ją­cej i zdro­wym pro­ce­sie dydak­tycz­nym, któ­ry fak­tycz­nie wspo­ma­ga roz­wój, a nie jest jedy­nie prze­cho­wal­nią dziec­ka w budyn­ku szkol­nym. To, jakie for­my dosto­so­wa­nia nale­ży wybrać, jest zależ­ne od tego, co wyka­za­no w dia­gno­zie spo­rzą­dzo­nej przez porad­nię psychologiczno-pedagogiczną. 

Moż­li­we for­my dostosowań:

- dydak­tycz­ne: gra­ficz­ne for­my przed­sta­wia­nia tre­ści, przy­stęp­ne instruk­cje, for­mu­ło­wa­nie pole­ceń bez sto­so­wa­nia meta­for, więk­szy druk, krót­kie tek­sty do czy­ta­nia, mini­ma­li­zo­wa­nie wpro­wa­dza­nia nowych pojęć, dzie­le­nie mate­ria­łu na krót­kie par­tie, wydłu­że­nie cza­su pisa­nia egza­mi­nów, for­my przy­po­mnień o pra­cach domo­wych, wpro­wa­dze­nie wizu­ali­za­cji i zastęp­ni­ków w for­mie przed­mio­tów, któ­re pozwo­lą na wie­lo­zmy­sło­we pozna­nie, nie­licz­ne kla­sy, zazna­cza­nie odpo­wie­dzi w arku­szu zadań zamknię­tych, bez prze­no­sze­nia na kar­tę odpowiedzi; 

- tech­nicz­ne: jasna prze­strzeń, odpo­wied­nie oświe­tle­nie kla­sy, ulo­ko­wa­nie ław­ki bli­sko tabli­cy, odpo­wied­nie oświe­tle­nie twa­rzy oso­by uczą­cej, róż­ni­co­wa­nie pię­ter kolo­rem, wyraź­ny podział na stre­fy edu­ka­cyj­ne i relak­su, wizy­tów­ki, znacz­ni­ki uła­twia­ją­ce odna­le­zie­nie okre­ślo­nych przed­mio­tów, sal, pod­ręcz­ni­ków, jed­na­ko­we okład­ki dla mate­ria­łów edu­ka­cyj­nych z kon­kret­ne­go przed­mio­tu, sto­so­wa­nie jed­no­li­tych przy­bo­rów, któ­re nie będą dekon­cen­tro­wa­ły, znie­sie­nie barier archi­tek­to­nicz­nych, dosto­so­wa­nie łazie­nek, mon­taż wind i pod­no­śni­ków, loka­li­za­cja sali z dala od źró­deł hała­su, wyci­sze­nie sal, zapew­nie­nie dobre­go prze­jaz­du mię­dzy mebla­mi usta­wio­ny­mi w klasie;

- spo­łecz­no-emo­cjo­nal­ne: roz­wój zain­te­re­so­wań, orga­ni­za­cja kół przed­mio­to­wych i hob­by­stycz­nych, wyciecz­ki i pro­jek­ty reali­zo­wa­ne w małych gru­pach, psy­cho­te­ra­pia, tre­ning umie­jęt­no­ści spo­łecz­nych, zauwa­ża­nie i pod­kre­śla­nie publicz­nie osią­gnięć pozasz­kol­nych, udział spo­łecz­no­ści szkol­nej w życiu, pasji, hob­by tej oso­by, współ­pra­ca z rodzi­ca­mi, nie­blo­ko­wa­nie rozwoju. 

Wszyst­kie z tych form są zwy­kle wymie­nio­ne w orze­cze­niu, na doda­tek muszą zostać uwzględ­nio­ne w IPET, czy­li INDYWIDUALNYM PROGRAMIE EDUKACYJNO-TERAPEUTYCZNYM

Para­graf 1 ust. 1 – 3 roz­po­rzą­dze­nia MEN z 9 sierp­nia 2017 r. w spra­wie warun­ków orga­ni­zo­wa­nia kształ­ce­nia, wycho­wa­nia i opie­ki dla dzie­ci i mło­dzie­ży nie­peł­no­spraw­nych, nie­do­sto­so­wa­nych spo­łecz­nie i zagro­żo­nych nie­do­sto­so­wa­niem spo­łecz­nym) sta­no­wi, że dla każ­de­go ucznia z orze­cze­niem o potrze­bie kształ­ce­nia spe­cjal­ne­go, powi­nien zostać opra­co­wa­ny indy­wi­du­al­ny pro­gram edu­ka­cyj­no – tera­peu­tycz­ny (IPET).

Ma on uwzględ­niać zale­ce­nia zawar­te w orze­cze­niu o potrze­bie kształ­ce­nia spe­cjal­ne­go i wyka­zy­wać kon­kret­ne for­my dosto­so­wań, a zatem:

  • meto­dy dosto­so­wa­nia wyma­gań edu­ka­cyj­nych wyni­ka­ją­cych z pro­gra­mu naucza­nia do indy­wi­du­al­nych potrzeb roz­wo­jo­wych i moż­li­wo­ści umy­sło­wych ucznia;
  • plan dzia­łań nauczy­cie­li i spe­cja­li­stów pro­wa­dzą­cych zaję­cia z uczniem (w tym w przy­pad­ku ucznia nie­peł­no­spraw­ne­go). W przy­pad­ku ucznia nie­do­sto­so­wa­ne­go spo­łecz­nie – dzia­ła­nia o cha­rak­te­rze rewa­li­da­cyj­nym. Nato­miast w przy­pad­ku ucznia zagro­żo­ne­go nie­do­sto­so­wa­niem spo­łecz­nym – dzia­ła­nia o cha­rak­te­rze resocjalizacyjnym;
  • zakres udzie­la­nia ucznio­wi pomo­cy psy­cho­lo­gicz­no-peda­go­gicz­nej z wymia­rem pro­po­no­wa­nych godzin;
  • zakres czyn­no­ści mają­cych za zada­nie wspie­ra­nie rodzi­ców ucznia oraz, w zależ­no­ści od potrzeb, zakres współ­dzia­ła­nia z porad­nia­mi psy­cho­lo­gicz­no-peda­go­gicz­ny­mi, w tym porad­nia­mi spe­cja­li­stycz­ny­mi, spe­cjal­ny­mi ośrod­ka­mi szkol­no-wycho­waw­czy­mi, mło­dzie­żo­wy­mi ośrod­ka­mi socjo­te­ra­pii, pla­ców­ka­mi szko­leń nauczy­cie­li i inny­mi insty­tu­cja­mi dzia­ła­ją­cy­mi na rzecz rodzi­ny i dzieci;
  • spis zajęć rewa­li­da­cyj­nych, reso­cja­li­za­cyj­nych i socjo­te­ra­peu­tycz­nych wraz ze wszyst­ki­mi inny­mi zaję­cia, dobra­ny­mi ze wzglę­du na indy­wi­du­al­ne potrze­by i moż­li­wo­ści psy­cho­fi­zycz­ne ucznia. Nato­miast w przy­pad­ku ucznia szko­ły ponad­gim­na­zjal­nej, dzia­ła­nia z zakre­su doradz­twa zawodowego;
  • opis zało­żeń współ­pra­cy nauczy­cie­li i spe­cja­li­stów z rodzi­ca­mi ucznia w reali­za­cji zapla­no­wa­nych zadań.

Dodat­ko­wo dyrek­to­rzy pla­có­wek, do któ­rych uczęsz­cza­ją oso­by z dia­gno­zą wska­zu­ją­cą na koniecz­ność uwzględ­nie­nia indy­wi­du­al­nych potrzeb, mają obo­wią­zek wła­ści­wie orga­ni­zo­wać kształ­ce­nie spe­cjal­ne, a zatem reali­zo­wać zale­ce­nia zawar­tych w orze­cze­niu o potrze­bie kształ­ce­nia spe­cjal­ne­go. Dodat­ko­wo dyrek­to­rzy zatrud­nia­ją spe­cja­li­stów i nauczy­cie­li i muszą spraw­dzić ich kwa­li­fi­ka­cje do roz­po­zna­nych potrzeb dzieci.

Wska­za­ny jest ter­min 30 wrze­śnia roku szkol­ne­go, w któ­rym uczeń roz­po­czy­na naukę (ewen­tu­al­nie 30 dni od dostar­cze­nia orze­cze­nia, jeśli ucznia legi­ty­mu­ją­ce­go się orze­cze­niem przy­ję­to w trak­cie roku szkol­ne­go). Wte­dy spe­cjal­nie wybra­ny zespół nauczy­cie­li prze­pro­wa­dza Wie­lo­spe­cja­li­stycz­ną Oce­nę Pozio­mu Funk­cjo­no­wa­nia Ucznia (WOPFU). Celem oce­ny jest opi­sa­nie dzia­łań ucznia na tere­nie danej szko­ły w sytu­acjach edu­ka­cyj­nych i poza­edu­ak­cyj­nych. Za pro­gram odpo­wie­dzial­na jest gru­pa osób skła­da­ją­ca się z nauczy­cie­li i spe­cja­li­stów pra­cu­ją­cych z uczniem. Dyrek­tor wyzna­cza koor­dy­na­to­ra zespo­łu. Koor­dy­na­to­rem może zostać wycho­waw­ca kla­sy, nauczy­ciel lub spe­cja­li­sta naj­czę­ściej pra­cu­ją­cy z dzieckiem.

WOPFU uwzględ­nia się:

  • Indy­wi­du­al­ne potrze­by roz­wo­jo­we i edukacyjne.
  • Moc­ne stro­ny, pre­dys­po­zy­cje, zain­te­re­so­wa­nia, uzdolnienia
  • Zakres i cha­rak­ter wspar­cia ze stro­ny nauczy­cie­li, spe­cja­li­stów, asy­sten­ta lub pomo­cy nauczyciela
  • Przy­czy­ny nie­po­wo­dzeń edu­ka­cyj­nych lub trud­no­ści w funk­cjo­no­wa­niu ucznia w tym barie­ry i ogra­ni­cze­nia utrud­nia­ją­ce funk­cjo­no­wa­nie i uczest­nic­two ucznia w życiu szkoły.

Nale­ży pamię­tać, że wg ART. 44ZZR. SYS. OŚWIATY uczniom nale­ży się tak­że for­ma dosto­so­wa­nia egzaminów: 

Uczeń lub absol­went posia­da­ją­cy orze­cze­nie o potrze­bie kształ­ce­nia spe­cjal­ne­go wyda­ne ze wzglę­du na nie­peł­no­spraw­ność może przy­stą­pić do egza­mi­nu ósmo­kla­si­sty i egza­mi­nu matu­ral­ne­go w warun­kach i for­mie dosto­so­wa­nych do rodza­ju nie­peł­no­spraw­no­ści, na pod­sta­wie tego orzeczenia.