Legen­da o świę­tym Alek­sym – śre­dnio­wiecz­ny utwór hagio­gra­ficz­ny opi­su­ją­cy żywot świę­te­go Aleksego

autor: nie­zna­ny

czas powsta­nia: naj­star­sza pol­ska wer­sja pocho­dzi z XV wie­ku, tłu­ma­czo­na z łaci­ny, ale ist­nia­ła od V wie­ku w prze­ka­zach ustnych

miej­sce akcji: Rzym (24 pierw­szych lat życia i 16 ostat­nich), do tego wie­lo­let­nia tułaczka 

gene­za: na pod­sta­wie syryj­skiej legen­dy, mia­ła uka­zy­wać jeden ze wzor­ców oso­bo­wych — postać świę­te­go, któ­ry umar­twia swo­je cia­ło i dba o roz­wój duchowy

Hagio­gra­fia – żywo­to­pi­sar­stwo – dział lite­ra­tu­ry opi­su­ją­cy życie i czy­ny świętych

Pare­ne­za – pora­da wystę­pu­ją­ca w śre­dnio­wiecz­nych tek­stach lite­rac­kich uka­zu­ją­ca, jak nale­ży żyć

Asce­za – świa­do­ma rezy­gna­cja z dóbr mate­rial­nych w celu osią­gnię­cia świę­to­ści (zba­wie­nia)

Posta­ci:

  • Alek­sy – ksią­żę rzym­ski, głów­ny boha­ter, asceta 
  • Eufa­mi­jan – ojciec Aleksego 
  • Agli­jas – mat­ka Aleksego 
  • Fami­ja­na – żona Aleksego


Ubó­stwo według świę­te­go Aleksego:

  • Asce­za
  • Rezy­gna­cja z dóbr materialnych
  • Samot­ność
  • Ocze­ki­wa­nie na śmierć
  • Cał­ko­wi­te odda­nie kon­tem­plo­wa­niu Boga

Sche­mat legen­dy na pod­sta­wie Legen­dy o świę­tym Alek­sym:

  • cudow­ne naro­dzi­ny (proś­ba Eufa­mi­ja­na i Agli­jas do Boga)
  • bez­tro­skie dzie­ciń­stwo (trwa­ło 24 lata – obej­mo­wa­ło okres od naro­dzin aż do ślubu)
  • ślu­by (ślub Alek­se­go z Fami­ja­ną, cór­ką cesa­rza; poda­ro­wa­nie pier­ście­nia w noc poślub­ną – sym­bol wier­no­ści i odda­nia Bogu)
  • czy­ny świę­te­go (poświę­ce­nie szczę­ścia na rzecz Boga, opusz­cze­nie domu, roz­da­nie dóbr potrze­bu­ją­cym, życie w ascezie)
  • cuda za życia (zstą­pie­nie Mat­ki Boskiej z obra­zu w Laody­cei – uli­to­wa­ła się nad mar­z­ną­cym Aleksym)
  • męczeń­ska śmierć (śmierć pod scho­da­mi wła­sne­go domu)
  • cuda pośmiert­ne (bicie dzwo­nów w całym Rzy­mie tuż po śmier­ci Alek­se­go, uzdra­wia­ją­ca woń cia­ła świę­te­go, list, któ­ry z rąk mogła wycią­gnąć tyl­ko Famijana)

Pier­ścień:

  • Poda­ro­wa­ny Fami­ja­nie przez Alek­se­go w noc poślubną
  • Sym­bo­li­zo­wał wier­ność i odda­nie Bogu
  • Miał zostać zwró­co­ny Alek­se­mu w raju

Sym­bo­le:

- odda­nie pier­ście­nia: zło­że­nie ślu­bów czystości

- most: przej­ście od życia docze­sne­go do życia wiecznego

- porzu­ce­nie domu: rezy­gna­cja z zamoż­ne­go życia

- ode­rwa­nie od świa­ta (motyw fuga mun­di): zgłę­bie­nie w modli­twie i kontemplacji

stresz­cze­nie:

Tekst roz­po­czy­na proś­ba oso­by mówią­cej, któ­ra kie­ru­je ona do Boga, aby oczy­ścił ją z grze­chów, by mogła opo­wia­dać o świę­tych. Dowia­du­je­my się, że w Rzy­mie żyła para ary­sto­kra­tów: Eufa­mi­jan i Agli­jas, któ­rzy nie mogli mieć dzie­ci. Modli­li się o potom­stwo i Bóg wysłu­chał ich proś­by, naro­dził im się syn — Alek­sy. Kie­dy jedy­ny poto­mek miał 24 lata, ojciec zna­lazł mu żonę, syn nie sprze­ci­wiał się ojcu, wyra­ził chęć speł­nia­nia jego woli. Cesarz poda­ro­wał mu cór­kę Fami­ja­nę. Nie­ste­ty w noc poślub­ną mło­dzie­niec uświa­do­mił żoną, że chce słu­żyć Bogu, oddał zatem jej swój ślub­ny pier­ścień, posta­no­wił, że ma ona zostać dzie­wi­cą, poświę­cić się i słu­żyć bied­nym, spo­tka­ją się ponow­nie w nie­bie i wte­dy on weź­mie od niej pier­ścień. Oczy­wi­ście żona ma nie mówić niko­mu gdzie i kie­dy jej mąż się udał. Alek­sy nazbie­rał przez noc dro­go­cen­nych przed­mio­tów, któ­re były w jego posia­dło­ści i wyru­szył. Nikt nie wie­dział, gdzie go szu­kać. Ludzie opo­wia­da­li, że roz­dał on wszyst­kie kosz­tow­no­ści i wypły­nął.
Spę­dzał tak całe lata, jako asce­ta umar­twiał swo­je cia­ło, spał pod gołym nie­bem, poło­żył się też przed zamknię­tym kościo­łem, ale jego spo­kój pokrzy­żo­wał cud — z ołta­rza w koście­le zeszła Mary­ja i kaza­ła otwo­rzyć drzwi do świą­ty­ni, by żebrak, któ­rym był Alek­sy, został wpusz­czo­ny. Wieść się roze­szła i Alek­sy został uzna­ny za świę­te­go. Musiał ucie­kać. Na domiar złe­go jego rodzi­na cią­gle go szu­ka­ła, ojciec wysy­łał wiel­kie oddzia­ły ludzi, by odna­leź­li jego uko­cha­ne­go syna. Doszło do spo­tka­nia, ale słu­żą­cy nie roz­po­zna­li w nim wyso­ko uro­dzo­ne­go potom­ka rzym­skie­go, nawet dali mu jał­muż­nę. To jed­nak spra­wi­ło, że Alek­sy posta­no­wił wyru­szyć dalej i udał się do Tar­su w Syrii, jed­nak wiatr pokrzy­żo­wał jego pla­ny, więc wró­cił on do Rzy­mu.
Alek­sy posta­no­wił zatrzy­mać się na tere­nie swo­jej rodzin­nej posia­dło­ści, przy bra­mie spo­tkał ojca i pro­sił go o jał­muż­nę w imię Alek­se­go — zroz­pa­czo­ny ojciec uznał, że przy­bysz drwi z jego nie­szczę­ścia i kazał go dotkli­wie pobić. Po tym wyda­rze­niu Alek­sy doszedł do miej­sca, w któ­rym wyrzu­ca­no wszel­kie nie­czy­sto­ści z pała­cu, uło­żył się tam pod scho­da­mi i żył tak 16 lat. Kie­dy zro­zu­miał, że śmierć nad­cho­dzi, napi­sał list, w któ­rym zawarł cały swój życio­rys.
Umarł, a jego śmierć obwie­ści­ły wszyst­kie dzwo­ny w Rzy­mie, któ­re same zaczę­ły bić, jed­no z dzie­ci uzna­ło, że przy­czy­ną jest śmierć czło­wie­ka, któ­ry umarł pod scho­da­mi u Eufa­mi­jan. W stro­nę zwłok Alek­se­go ruszy­ło całe mia­sto (cesarz i kar­dy­nał), każ­dy cho­ry, któ­ry przy­był — nagle został uzdro­wio­ny, zwło­ki męż­czy­zny zaczę­ły wydzie­lać róża­ną woń. Dostrze­żo­no list w ręku męż­czy­zny, ale nawet kar­dy­nał nie mógł wyjąć go z jego ręki, bo zosta­wał nagle ośle­pio­ny bla­skiem. Dopie­ro Fami­ja­na, żona Alek­se­go, mogła to zro­bić i prze­czy­tać wszyst­kim treść listu. W ten spo­sób dowie­dzia­ła się, że jej mąż przez tyle lat był przy niej blisko.

Facebook 
Twitter 
LinkedIn 
Wszyst­kie odpo­wie­dzi na matu­rę ust­ną kupisz tutaj