Wstęp (wprowadzenie):

Saty­ra to gatu­nek lite­rac­ki, któ­re­go celem jest ośmie­sza­nie i pięt­no­wa­nie postaw, oby­cza­jów lub grup spo­łecz­nych. Cha­rak­te­ry­stycz­ną cechą satyr jest kary­ka­tu­ral­ność – wyśmie­wa­ne zja­wi­ska są wyol­brzy­mia­ne i nada­je im się kary­ka­tu­ral­ny kształt, aby spo­tę­go­wać kry­tycz­ny wydźwięk. W ten spo­sób – przy pomo­cy szy­der­stwa, kpi­ny i iro­nii – arty­ści komen­tu­ją współ­cze­sny świat i mogą wpły­wać na spo­łe­czeń­stwo, aby to zmie­ni­ło swo­je postę­po­wa­nie. W pol­skiej kul­tu­rze saty­ry koja­rzo­ne są przede wszyst­kim z Igna­cym Kra­sic­kim, uro­dzo­nym w XVIII wie­ku poetą, któ­ry wie­lo­krot­nie korzy­stał z satyr, aby wyśmie­wać ludz­kie wady – i co nie­zwy­kle istot­ne, naśmie­wał się rów­nież z postaw ludzi naj­le­piej sytu­owa­nych. Arcy­bi­skup uwa­żał bowiem, że „śmiech nie­kie­dy może być nauką, / Kie­dy się z przy­war, nie z osób natrzą­sa” i zachę­cał do tego, by sza­no­wać „mądrych, przy­kład­nych, chwa­leb­nych” oraz śmiać się „z głu­pich, choć i prze­wie­leb­nych” (sło­wa pocho­dzą z poema­tu hero­iko­micz­ne­go „Mona­cho­ma­chia, czy­li woj­na mni­chów”). Wąt­ki saty­rycz­ne nie muszą jed­nak poja­wiać się wyłącz­nie w utwo­rach nale­żą­cych do tego gatun­ku lite­rac­kie­go – kpi­ny z ludz­kich wad poja­wia­ją się rów­nież w utwo­rach dra­ma­tycz­nych (np. u Molie­ra – w „Skąp­cu” i w „Świę­tosz­ku”) czy w śre­dnio­wiecz­nym dia­lo­gu mora­li­stycz­nym „Roz­mo­wa Mistrza Poli­kar­pa ze Śmiercią”.

Rozwinięcie (satyry Ignacego Krasickiego):

Jed­ną z naj­bar­dziej zna­nych satyr Igna­ce­go Kra­sic­kie­go jest „Pijań­stwo”, czy­li utwór obna­ża­ją­cy skłon­ność do nad­uży­wa­nia alko­ho­lu i źle rozu­mia­ną gościn­ność Pola­ków naka­zu­ją­cą racze­nie gości napo­ja­mi z pro­cen­ta­mi. Saty­ra przed­sta­wia roz­mo­wę dwóch szlach­ci­ców. Jeden z nich opo­wia­da o złym samo­po­czu­ciu, któ­re towa­rzy­szy­ło mu po suto zakra­pia­nych imie­ni­nach żony. Męż­czy­zna krztu­sił się i miał nud­no­ści, dla­te­go posta­no­wił zła­go­dzić dole­gli­wo­ści „hanyż­kiem” (wód­ką any­żo­wą) z aptecz­ki. W jego pro­gach poja­wi­ło się wtem dwóch gości – kom­pa­nów z uczty. Szlach­cic czuł obo­wią­zek wyka­za­nia się gościn­no­ścią („Jak­że nie poczę­sto­wać, gdy kto w dom przy­cho­dzi? / Jak czę­sto­wać, a nie pić? I to się nie godzi), więc ura­czył przy­by­szów wód­ką. Miła atmos­fe­ra skoń­czy­ła się jed­nak, gdy po wypi­ciu dzie­się­ciu bute­lek roz­mo­wa zeszła na tema­ty poli­tycz­ne i doszło do awantury...

Zbiór opra­co­wań zagad­nień z puli pytań jaw­nych na matu­rę ust­ną 2025 z języ­ka pol­skie­go pozwo­li Ci jesz­cze lepiej przy­go­to­wać się do egza­mi­nu! W ebo­oku oma­wiam wszyst­kie zagad­nie­nia z satyr Igna­ce­go Kra­sic­kie­go oraz poda­ję kon­tek­sty z innych lek­tur obo­wiąz­ko­wych. Znaj­dziesz tu mię­dzy inny­mi omó­wie­nie tema­tu „Wady ludz­kie w krzy­wym zwier­cia­dle saty­ry” na pod­sta­wie satyr Igna­ce­go Krasickiego.

  • Opracowanie pytań jawnych na maturę ustną 2025 – pełen zestaw 53 lektur

    150,00 VAT
    Dodaj do koszyka
  • Opracowanie pytań na maturę ustną 2025 – satyry Ignacego Krasickiego

    2,00 VAT
    Dodaj do koszyka

Jeśli to czy­tasz — daj mi znać 🧡 na swo­im ulu­bio­nym kanale: