wróżba/ przepowiednia
LITERATURA „Mistrz i Małgorzata” Michaił Bułhakow- Woland przepowiada Berliozowi, że zostanie mu odcięta głowa,, na dodatek przez kobietę; Berlioz ignoruje te słowa, ale w okolicy torów tramwajowych odsuwa się od szyn – los chciał (fatum), że stanął na olej wylany przez Anuszkę, wpadł pod tramwaj, a jego odcięta głowa potoczyła się ulicą; “Makbet” William Szekspir […]
cierpienie
LITERATURA „Mistrz i Małgorzata” Michaił Bułhakow – cierpią wszyscy bywalcy szpitala psychiatrycznego, bo nikt ich nie słuchał, chociaż mówili prawdę; cierpiała Małgorzata, gdy Mistrz zniknął; cierpiała Frieda po tym, jak udusiła swoje dziecko; Mistrz cierpiał – pewnie na depresję – po tym, gdy odrzucono jego książkę, sam uciekł po pomoc do szpitala, ale przez to […]
wina/kara
LITERATURA: „Mistrz i Małgorzata” Michaił Bułhakow – Woland jest jak Mefistofeles, uświadamia ludziom, że źle postępują, jest jak siła karząca za chciwość, on jest częścią tej siły, która wiecznie zła pragnąc, wiecznie czyni dobro; moskiewski totalitaryzm karze ludzi za posiadanie obcych walut, za zadawanie pytań, za sprzeciwianie się – w efekcie ludzie giną w niewyjaśnionych […]
sława
LITERATURA „Mistrz i Małgorzata” Michaił Bułhakow – Mistrz marzy o sławie, niestety w moskiewskim totalitaryzmie najważniejsza jest partia i legitymacja członkowska Massolitu; powieść Mistrza zostaje skrytykowana, bo porusza bezsensowny temat – po co pisać o Piłacie, skoro historie biblijne są zmyślone “Cudzoziemka” Maria Kuncewiczowa – Róża marzyła o zostaniu skrzypaczką, miała talent, ale brakowało jej […]
list
LITERATURA: ”Oskar i pani Róża” Eric Emmanuel Schmitt – Oskar pisze listy do Boga i opisuje w ich swoje dni, a każdy dzień to wg niego kolejne dziesięć lat, ponieważ choruje na śmiertelną chorobę i wie, że inaczej nie miałby szansy dorosnąć. ”Cierpienia młodego Wertera” Johann Wolfgang Goethe- cała powieść jest powieścią epistolarną, czyli w […]
wspomnienie
LITERATURA „Mistrz i Małgorzata” Michaił Bułhakow – Mistrz podczas pobytu w szpitalu psychiatrycznym opowiada Ivanowi o swoim pierwszym spotkaniu z Małgorzatą, o tym, że niosła żółte kwiaty, które go zirytowały, o tym, że była pięknie smutna i że zakochali się od pierwszego wejrzenia; następnie opowiada o tym, jak czekał na nią każdego dnia i już […]
jedzenie
LITERATURA „Przygody Alicji w Krainie Czarów” Lewis Carroll – ciasteczka powiększające i napój zmniejszający umożliwiają Alicji wejście do Krainy Czarów; „Władca Pierścieni” J. R.R. Tolkien – hobbici są zmuszeni zapomnieć o drugim śniadaniu i o swoich przyzwyczajeniach do posiłków na rzecz wyprawy, „Pan Tadeusz” Adam Mickiewicz – uczty w zamku, Tadeusz usługuje Telimenie i nalewa […]
portret kobiety
LITERATURA “Na oczy królewny angielskiej” Daniel Naborowski – wiersz jest przykładem barokowego konceptu, zbudowany na porównaniach, podmiot liryczny wychwala doskonałość oczu królewny, których nie da się określić żadnymi słowami “Makbet” William Szekspir – Lady Makbet jest kobietą fatalną, sprowadza na męża klęskę, jest żądna władzy (pijana władzą), niestety nie wytrzymuje psychicznie i po namawianiu męża […]
karykatura
LITERATURA „Mistrz i Małgorzata” Michaił Bułhakow – karykatura społeczeństwa i systemu, ukazuje ludzi terroryzowanych kultem pieniądza, którzy ciągle donoszą na innych, by odebrać im mieszkania, trzeba być ciągle czujnym, nie można nikomu ufać “Folwark zwierzęcy” George Orwell – karykatura systemu totalitarnego, świnie przejmują władzę i zachowują się tak, jak komuniści “Proces” Franz Kafka – w […]
przemijanie
LITERATURA “Sto lat samotności” Gabriel Garcia Marquez – przemijanie ludzi, myśli i czasów, zmiany między jednym pokoleniem a drugim “Makbet” William Szekspir – życie jest tylko przechodnim półcieniem – to słowa wypowiedziane przez Makbeta, gdy dowiedział się, że jego żona popełniła samobójstwo – motyw theatrum mundi; jesteśmy tylko aktorami, którzy odgrywają swoją rolę, steruje nami […]
podróż
LITERATURA „Odyseja” Homer – dziesięcioletnia tułaczka Odyseusza spod Troi do Itaki, w trakcie wędrówki bohatera spotyka wiele przygód, a z każdej opresji wychodzi dzięki sprytowi, przy okazji traci wielu towarzyszy podróży; nie jest to jednak typy przykład homo viator, ponieważ Odys nie przechodzi przemiany wewnętrznej; nie dociera do wnętrza siebie, ta podróż go nie uczy, […]
bunt
LITERATURA ”Rok 1984” George Orwell – bunt jednostki przeciwko totalitarnemu systemowi; ”Folwark zwierzęcy” George Orwell – świnie buntują się przeciwko ludziom, zaczynają się rządy zwierząt, które niestety niedługo zaczną przypominać ludzki system ”Dziady cz. III” Adam Mickiewicz – piosenka Feliksa o tym, że nawet jeśli umrą w więzieniach, to ich synowie pójdą pracować np. przy […]
stereotyp/schemat
LITERATURA „Mistrz i Małgorzata” Michaił Bułhakow – grupa szatańska wybrała Moskwę jako złe miejsce, gdzie ludzie są przekupni; Massolit – dom Gribojedowa – schematy biurokracji, na każdych drzwiach znajduje się ogłoszenie, co w danym pokoju można załatwić, odrzucają innych; gardzą resztą twórców, którzy nie mają legitymacji; ”Mendel Gdański” Maria Konopnicka – Mendla odwiedzają w jego […]
autorytet
LITERATURA ”Pan Tadeusz” Adam Mickiewicz – Napoleon jest wzorem dla patriotów, liczą na jego pomoc w walce z carem; Podkomorzy, który przyjeżdża do Soplicowa, by rozwiązać spór o zamek, jest najstarszym wśród szlachty, wszyscy go szanują, on rozpoczyna biesiadę, spacery, polowanie. Przy wejściu do dworu widnieją portrety Kościuszki i Rejtana, co wskazuje na inspiracje patriotyczne; […]
codzienność
LITERATURA “Lalka” Bolesław Prus – codzienność Rzeckiego wypełniona jest rutyną, wstaje o 6, zakłada garnitur, przypina spinki do mankietów; głaszcze psa Ira, idzie do sklepu, by codziennie nakręcać lalki na wystawie; “Latarnik” Henryk Sienkiewicz – Skawiński całe dnie spędza sam w latarni, czyta gazetę i obserwuje żaglówki; jedyną jego rozrywką jest niedzielny spacer do kościoła […]
artysta
LITERATURA „Mistrz i Małgorzata” Michaił Bułhakow – Mistrz jest alter ego Bułhakowa i nowym wcieleniem Fausta, cierpi z powodu krytyki swojego dzieła, potrzebuje kobiety-muzy, by pisać; „Evviva l’arte” Kazimierz Przerwa-Tetmajer – artysta gardzi filistrem, żyje w biedzie, ale oddaje się sztuce; „Exegi monumentum” Horacy – twórczość jest jak pomnik, który przetrwa przez wieki i sprawi, […]
fałsz/ obłuda
LITERATURA „Mistrz i Małgorzata” Michaił Bułhakow – seans czarnej magii w teatrze Variétés ukazuje obłudę społeczeństwa konformistów, którzy są zachłanni, a udają bogatych; to świat łapówek i donosicielstwa; umieszczania ludzi w zakładzie psychiatrycznym, by się ich pozbyć; liczne wywózki, podkładanie dolarów; ”Moralność pani Dulskiej” Gabriela Zapolska – filister, kołtunka, sam tytuł wskazuje na fałsz, bo […]
starość
LITERATURA „Wiek nowy” Czesław Miłosz – ciało przestaje działać, ale umysł wciąż funkcjonuje i pozwala tworzyć „Lalka” Bolesław Prus – Rzecki – regularna praca i pisanie pamiętnika pozwalają mu godnie się starzeć, musi mieć cel „Wesele” Stanisław Wyspiański – Dziad – bał się powtórki z rabacji galicyjskiej, ukazał mu się duch Jakuba Szeli, nie wierzył […]
dzieciństwo
LITERATURA „Oskar i pani Róża” Éric-Emmanuel Schmitt – dzieciństwo z chorobą jako szybki proces dorastania; „Cudowny chłopak” R.J. Palacio – zmagania z chorobą, akceptacją wśród rówieśników, uczenie się odwagi bycia sobą; ”Tren VIII” Jan Kochanowski – kontrast cierpienia i pustego domu z radością małej Urszulki, która sprawiała, że wszystkim domownikom chciało się żyć; „Opowieść wigilijna” […]
historia
LITERATURA „Pan Tadeusz” Adam Mickiewicz – zamek w posiadaniu Sopliców w wyniku targowicy; „Dziady cz. III” Adam Mickiewicz – odniesienia do represji i cierpienia w wyniku akcji Nowosilcowa, który podlega carowi (Mikołaj I Romanow); „Syzyfowe prace” Stefan Żeromski – rusyfikacja pod zaborami (Aleksander II Romanow); „Krzyżacy” Henryk Sienkiewicz – postacie historyczne (Jagiełło) i fikcyjne, odtworzenie […]
natura
LITERATURA „Burza” Adam Mickiewicz – człowiek nie ma szans z potęgą natury, wszyscy zginął na morzu; „Stepy akermańskie” Adam Mickiewicz– pejzaż romantyczny, który przywołuje wspomnienia ojczyzny; „Na lipę” Jan Kochanowski – epikureizm, największe szczęście to obcować z przyrodą i usiąść z przyjacielem pod lipą; „Deszcz jesienny” Leopold Staff – deszczowa pogoda odzwierciedla uczucia podmiotu lirycznego, […]
rozmowa z Bogiem/o Bogu
LITERATURA „Dziady cz. III” Adam Mickiewicz – Konrad w Wielkiej Improwizacji wyzywa Boga do wysłuchania jego żądań i stawia się ponad nim (bardziej monolog niż rozmowa), Ksiądz Piotr rozmawia z Bogiem, bo się modli i dzięki temu doznaje teofanii, widzenia; „Lament świętokrzyski” – Matka Boska zwraca się do swojego syna, który umiera na krzyżu; „Mistrz […]
miłość
LITERATURA ”Dziady cz. III” Adam Mickiewicz – Konrada miłość do ojczyzny i prometeizm; „Lalka” Bolesław Prus” – nieodwzajemniona: Wokulski do Łęckiej, Rzecki do Stawskiej; toksyczna – Krzeszowscy; „Mistrz i Małgorzata” Michaił Bułhakow – opiekuńcza: Małgorzata opiekuje się Mistrzem, wspiera jego twórczość, a Mistrz zakochał się w niej od pierwszego wejrzenia, gdy zobaczył ją smutną z […]
przyjaźń
LITERATURA „Ferdydurke” Witold Gombrowicz – Józio i Miętus – kumple, z którymi można konie kraść, ich ulubionym zajęciem jest doprowadzenie do kupy, by odebrać ludziom gęby; „Lalka” Bolesław Prus” – Wokulski i Rzecki – jeden żyje, drugi żyje jego życiem i staje się ojcem w tej relacji; Rzecki i Katz – kumple z wojska, walczyli […]
szczęście
LITERATURA “Biała magia” Krzysztof Kamil Baczyński – chwile spędzone z Basią, mimo wojny, były dla niego najszczęśliwsze; “Przedwiośnie” Stefan Żeromski – Cezary Baryka myślał, że ojciec zginął na wojnie, jednak gdy syn pracował przy grzebaniu zwłok, pojawił się przed nim starzec – był to Seweryn; mężczyźni byli szczęśliwi, że udało się im odnaleźć, postanawiają wyruszyć […]
samotność
LITERATURA „Buszujący w zbożu” J.D. Salinger – zagubiony w trakcie podróży ku odnalezieniu siebie, nikt go nie rozumie; „Mały Książę” Antoine de Saint-Exupery – Pilot ląduje na Saharze i może zginąć, mówi o samotności wśród ludzi, wyobraża sobie siebie z czasów dzieciństwa i dzięki temu może przejść przemianę, do której potrzebne jest wyciszenie; „Tren VIII” […]
władza
LITERATURA „Mistrz i Małgorzata” Michaił Bułhakow – system totalitarny w Moskwie, szatan Woland ma władzę nad wszystkimi; „Proces” Franz Kafka – władza biurokracji, steruje wszystkimi, każdy jest winny – to też odniesienie do systemu totalitarnego; „Moralność pani Dulskiej” Gabriela Zapolska – ma władzę nad mężem, kamienicznikami i córkami, steruje ich życiem; „Kordian” Juliusz Słowacki – […]
miasto
LITERATURA „Sklepy cynamonowe” Bruno Schulz – Drohobycz jako labirynt i kraina dzieciństwa; „Proces” Franz Kafka – miasto nieokreślone, prawdopodobnie Praga; labirynt, pełen biurokracji, nie ma ucieczki; „Zbrodnia i kara” Fiodor Dostojewski – Petersburg jako miasto pełne oszustw, morderstw, gorące, bez warunków do życia, dusi mieszkańców; „Mistrz i Małgorzata” Michaił Bułhakow – Moskwa jako ostatni […]
marzenie
LITERATURA „Przedwiośnie” Stefan Żeromski – marzenie o kraju, w którym są szklane domy – o Polsce, Seweryn Baryka opowiada Cezaremu, że w Polsce wszystko jest logiczne, ludzie współpracują ze sobą, nie ma rywalizacji i szanuje się przyrodę, wykorzystując naturalne źródła energii; „Lalka” Bolesław Prus – o miłości i sukcesie finansowym, randze społecznej; Rzecki o […]
koncepcje antropologiczne
homo viator – człowiek podróżnik, pielgrzym homo erectus – człowiek wyprostowany homo sapiens – człowiek rozumny homo faber – człowiek wytwórca, rzemieślnik, zręczny homo artifex – człowiek artysta, kreator homo defectus – człowiek ułomny, w porównaniu z przodkami homo habilis – człowiek zręczny homo eruditus – człowiek wykształcony, uczony homo oeconomicus – człowiek racjonalny, ekonomiczny, […]
matura – lista piosenek
