Ponad rok temu mogłam wypowiedzieć się na temat mojej decyzji związanej z odejściem ze szkoły (wówczas w rozmowie z Dawidem Karpiukiem). Powiedziałam wówczas:
„Liczę, że to wszystko padnie”.
Dlaczego tak brutalnie? Nikt mnie pyta, ale odpowiem: to musi paść, bo zerowa wiedza o neurodydaktyce i sposobie nauczania i przerzucanie się drobnymi zmianami (będzie innowacyjny przedmiot: cyberbezpieczeństwo/ będzie HiT / religia na pierwszej lub ostatniej lekcji) nie odmieni nam szkoły.
Szkoła potrzebuje gruntownej zmiany, a przede wszystkim musi stać się ważna, tak jak i nauczyciele muszą być dokształceni i szanowani, jeśli są specjalistami. Reformy edukacji, które polegają na zmianie listy lektur lub oddawaniu/odejmowaniu przedmiotu, są jedynie deformami i nie dotykają nawet podstawy problemów. Zamiast promowania kreatywności mamy zastraszanie, zamiast faktycznej wiedzy o tym, jak się uczymy — zakuwanie. Trąbimy o kompetencjach przyszłości, a nawet nauczający czytają jedynie nagłówki, więc jako dorośli też nie wiemy, czym jest krytyczne myślenie i czytanie ze zrozumieniem.
W ręku trzymam wydane w formie książki artykuły Aleksandry Pezdy, które dotyczą edukacji. Wizja edukacji, jaka się z nich wyłania, jest jak opisywanie Erebu, najciemniejszego miejsca w Hadesie. Rodzi się zatem pytanie, czy można coś jeszcze zdziałać? Czy na uzdrowienie oświaty jest już za późno? Postaramy się odpowiedzieć (a raczej nad nim zastanowić) podczas XXI Samorządowego Forum Kapitału i Finansów w Katowicach (11 października).
A co dzisiaj? A dzisiaj sprawdźmy, czy partie polityczne startujące w wyborach parlamentarnych 2023 mają realne rozwiązania na kryzys edukacji.
Przedstawiam Wam wypisy z programów partii, bez komentarzy. Sami oceńcie.
Prawo i Sprawiedliwość:
- wzrost wynagrodzeń nauczycieli
- wsparcie metodyczne dla młodych nauczycieli
- rozszerzaniem nauczania języków obcych,
- nacisk na rozwijanie technologii informatycznych
- rozwijanie czytelnictwa
- zamiast testów pytania otwarte wymagające myślenia
- nacisk na naukę przedmiotów ścisłych
- wychowanie patriotyczne i obywatelskie
- kształtowanie postaw odpowiedzialności za wspólnotę
- nauka prawa i realnych mechanizmów demokratycznych
- wycieczki szkolne, związane z realizacją programu historii i języka polskiego
- kształcenie z zasad udzielania pierwszej pomocy
- nauka zapewniania bezpieczeństwa cybernetycznego
- nawiązanie realnej współpracę z policją dla likwidacji handlarzy narkotyków i dopalaczy
- więcej zajęć fakultatywnych (uzupełnianie braków i rozwój pasji)
- maksymalna redukcja patologicznego zjawiska korepetycji
- prace domowe w klasach I–III wyłącznie na zajęciach pozalekcyjnych
- każdy osiemnastolatek będzie mógł odbyć w szkole bezpłatny kurs na prawo jazdy
- zwiększenia dostępności nauczyciela dla ucznia w szkole
- dofinansowanie posiłków w szkole,
- budowa nowoczesnych ośrodków edukacji zawodowej,
- wsparcie dla budowy, modernizacji i unowocześnienia oraz wyposażenia szkół specjalnych w Polsce,
- finansowanie wycieczek edukacyjnych dla każdej klasy i każdego ucznia
- całkowity zakaz seksualizacji dzieci i młodzieży
Koalicja Obywatelska:
- podwyżki dla nauczycieli o 30 proc. (nie mniej niż 1,5 tys. zł brutto)
- wycofanie HiT-u
- elektroniczne podręczniki
- wprowadzenie szerokiej oferty bezpłatnych zajęć pozalekcyjnych w szkole
- wykreślenie oceny z religii ze świadectwa szkolnego
- dla każdego dziecka indywidualne szafki w szkołach (zamiast pełnych plecaków)
- jednozmianowość
- zajęcia z religii, dla chętnych, tylko na pierwszej lub ostatniej godzinie
- praktyczne, a nie ideologiczne podstawy programowe i podręczniki, tworzone i zatwierdzane przez ekspertów
- likwidacja prac domowych w szkołach podstawowych
Trzecia droga:
- 6% PKB na edukację
- nowy przedmiot cyberbezpieczeństwo
- odchudzenie podstawy programowej,
- nacisk na naukę warsztatową i projektową
- po szkole podstawowej dzieci będą porozumiewały się językiem angielskim w stopniu komunikatywnym
- komunikacja, praca zespołowa, krytyczne myślenie i kreatywność
- rzetelna edukacja ekologiczna i klimatyczna
- zobowiązanie szkół do zapewnienia ciepłego posiłku dla każdego ucznia – zapewnimy im środki na realizację tego zadania
- dostęp do psychologa i pedagoga w każdej szkole
- całodobowy telefon zaufania dla dzieci i młodzieży
- podwyżki dla nauczycieli – średnia krajowa na start,
- nauczyciel ma większą swobodę doboru metod, środków, jak i treści nauczania
- szybsza ścieżka awansu zawodowego
- superwizja i doskonalenie kompetencji
Lewica:
- kształcenie umiejętności analizy, krytycznego i twórczego myślenia oraz pracy w grupie
- interdyscyplinarność – w programach różnych przedmiotów elementy edukacji obywatelskiej, obejmującej elementy wiedzy o rynku pracy i prawach pracowniczych, edukacji zdrowotnej, w tym wiedzy o seksualności, zdrowiu psychicznym, zdrowym trybie życia i odżywianiu oraz profilaktyce chorób zakaźnych, edukacji klimatycznej, podstaw cyberbezpieczeństwa
- szkoła wolna od indoktrynacji
- podstawy programowe współtworzone i zatwierdzane przez zespoły specjalistów wskazanych przez oświatowe związki zawodowe i uczelnie publiczne
- współpraca szkół publicznych z trzecim sektorem i lokalną społecznością,
- w szkołach ponadpodstawowych zajęcia dodatkowe będą obowiązkowo opiniowane przez samorząd szkolny
- umożliwienie tworzenia spółdzielni uczniowskich
- Krajowy Rzecznik Praw Uczniowskich,
- rzecznik praw uczniowskich obowiązkowo w każdej szkole
- MEN określi minimalne wymagania dotyczące procedury postępowania w sytuacji wystąpienia przemocy i agresji w szkole
- dostęp do szkoleń antydyskryminacyjnych i antyprzemocowych dla nauczycieli i uczniów
- szybkie i anonimowe zgłaszanie przypadków przemocy w szkołach przy pomocy aplikacji mobilnej
- wsparcie psychologiczne, w tym bezpłatny dostęp do długofalowej opieki psychologicznej dla każdego – od przedszkola do końca edukacji
- współpraca psychologów szkolnych z poradniami psychologiczno-pedagogicznymi i specjalistami zdrowia psychicznego w publicznej ochronie zdrowia
- edukacja psychospołeczna i bezpośrednie wsparcie dla rodziców
- nacisk na naukę rozpoznawania i wspierania uczniów potrzebujących pomocy
- zatrzymanie fali odejść uczniów do szkół niepublicznych – zwłaszcza dzieci z problemami edukacyjnymi, orzeczeniami o niepełnosprawności, potrzebie kształcenia specjalnego czy wspomagania rozwoju, jak również wybitnie zdolnych
- niezbędna pomoc edukacyjna w szkole publicznej (bez korepetycji)
- bezpłatne podręczniki dla wszystkich uczniów
- czytnik ebooków wraz z abonamentem na książki i czasopisma dla każdego
- baza bezpłatnych materiałów edukacyjnych dostępnych online
- bezpłatne obiady dla uczniów szkół podstawowych z uwzględnieniem indywidualnych potrzeb żywieniowych
- dowartościowanie szkół branżowych i techników,
- stała możliwość szkoleń dla nauczycieli
- płatne praktyki nauczycielskie
- szkoły branżowe we współpracy ze związkami zawodowymi
- brak religii w szkołach a te środki na zajęcia dla uczniów ze szczególnymi potrzebami
- bezpłatne przejazdy komunikacją lokalną dla uczniów, także w czasie ferii
- podwyżki dla nauczycieli i pozostałych pracowników oświaty, w tym o co najmniej 20% w pierwszym roku od początku nowej kadencji parlamentu
- wynagrodzenia nauczycieli finansowane wprost z budżetu państwa
Konfederacja:
- bon edukacyjny oznacza przypadającą na każdego ucznia część subwencji oświatowej, „podążającą” za uczniem do wybranej przez rodziców placówki
- komponent „opiekuńczy” – bon dla finansowania żłobków i przedszkoli.
- reforma nie zagraża gwarancji powszechnego dostępu do edukacji dla każdego dziecka – ta gwarancja zostanie zachowana
- przejrzysty system zwiększenia kwoty bonu edukacyjnego dla dzieci w szkołach spełniających szczególne potrzeby edukacyjne
- szkoła może opracować własny, autorski program nauczania i ustalić własną organizację roku szkolnego
- szkoły konkurują o ucznia m.in. atrakcyjnością programów edukacyjnych,
- państwo nie wtrąca się w ofertę programową szkół i ogranicza swoją rolę do organizacji corocznych egzaminów
- państwowych egzaminów nie układa rząd, tylko niezależna Rada Edukacji Narodowej, złożona z fachowców i odpowiedzialna za utrzymanie wysokiego poziomu edukacji
- ministerstwo odpowiada tylko za techniczną organizację i prawidłowość przeprowadzenia egzaminów
- szkoła ma swobodę pozyskiwania dodatkowych środków z czesnego, darowizn, dopłat samorządowych, grantów, współpracy z przedsiębiorstwami i sponsorami
- deregulacja zawodu nauczyciela – szkoły konkurują o dobrych nauczycieli stawkami wynagrodzeń i warunkami pracy
- dyrektor jako samodzielny menedżer, odpowiedzialny za wszystkie aspekty funkcjonowania szkoły, wynagrodzenie powiązane z wynikami finansowymi szkoły lub osiągnięciami uczniów
- dyrektor musi liczyć się przede wszystkim z opinią rodziców – którzy w każdej chwili mogą zabrać dzieci do innej szkoły (wraz z pieniędzmi z ich bonów edukacyjnych)
- dyrektor w szkole publicznej dodatkowo odpowiada przed radą rodziców, uprawnioną do odwołania go
- kontrola wyników, a nie całego procesu edukacyjnego
- kuratoria – do likwidacji
- samorządowe wydziały oświaty – do likwidacji
- Ministerstwo Edukacji – okrojone do minimum
- państwo nie wtrąca się w działanie szkoły
- każdy ma prawo uczyć swoje dzieci w ramach edukacji domowej
- rodzice prowadzący edukację domową otrzymują w ramach bonu edukacyjnego takie same pieniądze “na ucznia”, jakie otrzymywałaby szkoła
- pieniądze z bonu wypłacane są “z dołu” i pod warunkiem pomyślnego zdania przez ucznia okresowych, państwowych egzaminów
- systematyczne niezdawanie egzaminów = obowiązek posłania dziecka do (wybranej przez rodziców) szkoły
Źródło: HTTPS://KONFEDERACJA.PL/APP/UPLOADS/KONFEDERACJA_WIN_PROGRAM_2023.PDF
Bezpartyjni Samorządowcy:
- szkoła powinna umożliwiać rozwój talentów przy zindywidualizowanym podejściu mniej nauki pamięciowej
- więcej doskonalenia umiejętności pracy w grupie, tworzenia projektów, umiejętności weryfikacji informacji
- bezpłatne, zdrowe obiady dla każdego dziecka w szkole
- Edukacyjny Bon Rozwojowy – 100 zł miesięcznie na każdego ucznia szkół podstawowych i średnich do wykorzystania na zajęcia edukacyjne i rozwijające
- polepszenie warunków płacowych najbardziej efektywnych nauczycieli poprzez wprowadzenie Edukacyjnego Bonu Rozwojowego
- dostępny psycholog w każdej szkole
Polska Jest Jedna:
nic
Źródło: https://pjj.org.pl/program/
Polska Liberalna Strajk Przedsiębiorców:
- zamiast reform tego, co jest, równoległy system szkolnictwa – konkurencyjny dla państwowego
- szkolnictwo alternatywne we współpracy z sektorem prywatnym, współfinansowanym przez państwo i rodziców
- program ministerialny będzie wyznaczał minimum edukacji dla każdej klas szkoły podstawowej
- dobór przedmiotów i ścieżki kształcenia będzie już całkowicie fakultatywny i zależał będzie od szkoły i rodziców
- zawężenie podstawy i uwolnienie programowe,
- interdyscyplinarność: lekcje prawa, ekonomii, przedsiębiorczości i inne, które przygotują do praktycznych wyzwań współczesnego świata
- indywidualność: jeśli uczniowie uzyskają średnią z matematyki na poziomie 46%, radzą sobie lepiej z języków, nie powinni być zmuszani do opanowania logarytmów, a ci z umysłami ścisłymi, u których częściej np. występuje dysleksja i dysgrafia, nie powinni być zamęczani ortografią
- system monitorowania ścieżki edukacji oczywiście zanonimizowanej, tak aby rodzice przy wyborze szkoły wiedzieli, jakie są ogólne wyniki absolwentów
- wprowadzenie konkurencji na rynku edukacji pozwoli zwiększyć wynagrodzenie dla najlepszych nauczycieli oraz podniesie poziom edukacji
Źródło: https://partia-strajk-przedsiebiorcow.pl/program-partii-polska-liberalna/wb-category/
Normalny Kraj:
- odbudowa kadr przez przywrócenie seminariów nauczycielskich
- nauka modułami według zdolności i zainteresowań wyławiająca talenty
- likwidacja testów i promowanie kreatywności oraz rozwoju osobowości
- edukacja według najlepszych polskich wzorców
- promowanie łacińskiego wzorca nauki opartej o dowody i twierdzenia, a nie o autorytety
- promowanie interdyscyplinarności w nauce