Źródłosłów to opowieść o tym, skąd pochodzi dane słowo i jaką drogę przeszło, zanim trafiło do współczesnej polszczyzny. To seria miniesejów o etymologii, w których sprawdzam, co tak naprawdę kryje się za wyrazami i udowadniam, że są autentycznym zapisem dawnych wierzeń, codziennych doświadczeń i zmian zachodzących w świecie.
Cyców
Dzisiaj Cyców! Tylko dlatego, że to wdzięczna nazwa.
„Cyców” to nazwa miejscowości, a „cyców” małą literą to już zupełnie inna historia, raczej nie do słownika nazw miejscowych. Cały komizm bierze się stąd, że nazwa wsi wygląda jak dopełniacz liczby mnogiej potocznego słowa „cyc”. Ale to tylko współczesne skojarzenie, nie źródłosłów.
Cyców nie pochodzi od „cyców”. Nazwa miejscowości wywodzona jest od dawnej nazwy osobowej „Cyc”. To typowa nazwa dzierżawcza z przyrostkiem „-ów”: tak jak „Kraków” był pierwotnie grodem Kraka, tak „Cyców” oznaczał miejsce związane z człowiekiem nazywanym Cyc. Po ludzku: osada Cyca.
Dawniej zapisywano tę nazwę jako „Cziczow” albo „Czyczow”. I nie ma się co dziwić różnicom w zapisie, bo średniowieczna ortografia nie była jeszcze ujednolicona. Jedna miejscowość mogła przez stulecia mieć kilka form graficznych, zanim język i urzędy uznały, że tak, ta forma zostaje z nami.
Ciekawa jest też odmiana. Mówimy: „jadę do Cycowa”, „mieszkam w Cycowie”, „wracam z Cycowa”, „bitwa pod Cycowem”. Nie: „do Cyców”, bo „Cyców” jest mianownikiem nazwy miejscowej, a nie liczbą mnogą rzeczownika pospolitego. Przymiotnik brzmi: „cycowski”, stąd na przykład „Wólka Cycowska”.
Jest jeszcze jeden językowy smaczek. W historii miejscowości pojawia się informacja, że na przełomie XVIII i XIX wieku w Cycowie produkowano tkaniny, które od nazwy miejscowości zwano „cycem”. Czyli nie od cyca do Cycowa, lecz raczej odwrotnie: od Cycowa do „cycu” (polszczenie wyrazu holenderskiego „sits”), jako nazwy wyrobu. Nawet w „Balladynie” Juliusza Słowackiego wdowa mówi: „Cycowa suknia!… tylko w święto noszę / Takie ornaty…” czy :”Sukienkę matce, bo już ta cycowa / Ma blade kwiatki”.
Chowaj Cycu cyce w cycu.

Możesz zostać moim patronem/moją patronką: