Lista podstawowych środków stylistycznych:
- Epitet – określenie rzeczownika uwydatniające jego specjalne cechy (może to być rzeczownik, przymiotnik lub imiesłów); np. niska cena, słownik języka polskiego
- Oksymoron – epitet sprzeczny, np. sucha woda
- Porównanie – zestawienie dwóch przedmiotów lub zjawisk, które mają wspólną cechę (często robi się to przy użyciu takich słów jak: jak, jakby, jak gdyby, niczym lub na kształt); np. leje jak z cebra, stoi dumna niczym pierwszy przebiśnieg na polanie
- Porównanie homeryckie – rozbudowane porównanie, niezwykle szczegółowe, odnoszące się z reguły do opisu przyrody; np. na min. pięć wersów porównanie odnoszące się do przyrody
- Przenośnia (metafora) – zabieg polegający na skojarzeniu ze sobą nawet odległych pojęć; jest to zestawienie wyrazów w taki sposób, aby wydobyć nowe znaczenie; np. wiosłując skrzydłami. Przenośnia ma kilka swoich odmian:
- Personifikacja (uosobienie) – nadanie przedmiotom, zjawiskom lub pojęciom cech ludzkich; np. kamienie przemówiły
- Animizacja (ożywienie) – nadanie martwej przyrodzie i zjawiskom cech istot żywych; np. liście latały
- Apostrofa – zwrot do adresata
- Inwokacja – rozbudowana apostrofa o podniosłym charakterze; najczęściej zwracamy się do bóstw, muz lub ojczyzny
- Powtórzenie – występowanie w obrębie jednego zdania lub akapitu tych samych wyrazów
- Anafora – odmiana powtórzenia, w której kolejne wersy tekstu poetyckiego zaczynają się od tego samego wyrazu
- Epifora – odmiana powtórzenia, w której te same wyrazy pojawiają się na końcu wersu
- Zdrobnienie – dodanie do wyrazu formantu zdrobniającego, np. -ek, co ma za zadanie wzbudzić sympatię, politowanie lub ironię. Są to wyrazy o dodatnim zabarwieniu uczuciowym; np. piesek, nosek, staruszek
- Zgrubienie – dodatnie do wyrazu formantu oznaczającego coś dużego, np. -isko, co ma za zadanie wyrazić niechęć, pogardę lub lekceważenie. Są to wyrazy o ujemnym zabarwieniu uczuciowym; np. psisko, nochal, staruch
- Neologizm – nowe słowo, np. siebiepewny
- Archaizm – słowo, które wyszło z użycia, np. kajet
- Onomatopeja – wyraz dźwiękonaśladowczy
- Pytanie retoryczne – pytanie, na które nie oczekujemy odpowiedzi (np. dlatego, że jest ona oczywista)
- Synonim – wyraz bliskoznaczny: wyraz o podobnym znaczeniu, a innym brzmieniu, innej budowie
- Antonim – przeciwieństwo (ciepły – zimny)
- Homonim – wyrazy o innym znaczeniu, a tym samym brzmieniu lub budowie np. klucz, zamek
- Symbol – oprócz jednego znaczenia ma swój sens przenośny, a właściwie wiele sensów, zależy od interpretacji (czasami zmieniają sens alegorii, np. lis to nie tylko spryt, bo w “Małym Księciu” symbolizuje przyjaźń)
