Zaprezentuj zasady etyki słowa i omów je odwołując się do wybranych przykładów.
Aneta KorycińskaCzas czytania: 1 min
Zasady etykiety słowa są zbiorem przyjętych w danej społeczności wzorów językowych i zachowań grzecznościowych zależnych od sytuacji i kontekstu. Człowiek dostosowuje swoje zachowanie (gesty, sposób wysławiania się) do sytuacji – zupełnie inaczej zachowujemy się np. podczas sytuacji formalnych (przed sądem, podczas rozmowy o pracę, w czasie maturalnego egzaminu ustnego), a inaczej podczas sytuacji nieformalnych (spotkanie ze znajomymi, pogawędka z rodzeństwem, rozmowa z ekspedientką).
Zasady etyki słowa:
dostosowywanie języka do sytuacji – można wyróżnić między innymi sytuacje formalne i biznesowe (grzeczne, eleganckie i poprawne gesty oraz język – nie możemy sobie pozwolić na otwartość) oraz sytuacje nieformalne (spotkanie towarzyskie, gdzie możemy używać potocznego języka, odzywać się z luzem i skrócić dystans między nami a innymi ludźmi)
przejrzystość wypowiedzi – w sytuacjach formalnych unikamy dygresji, mówimy pełnymi zdaniami i kontynuujemy omawiany temat od początku do końca (podczas rozmów między prezydentami dwóch krajów unika się skakania z tematu na temat, np. przeplatania negocjacji politycznych i omawiania kwestii gospodarczych na przemian z rozmową o ulubionym filmie)
jednoznaczność wypowiedzi – w sytuacjach formalnych unikamy ironizowania i nadawania innych odcieni znaczeniowych wypowiadanym kwestiom (w rozmowie z nauczycielem nie używamy ironicznego stwierdzenia „ta, jasne”).
Można powiedzieć, że zasady etykiety słowa to tak naprawdę zasady decorum. Musimy mieć świadomość, w jakiej sytuacji się znajdujemy i na ile możemy sobie pozwolić. Nawet sytuacje nieformalne różnią się od siebie – w końcu zupełnie inaczej będziemy się zachowywać w odniesieniu do koleżanki, a inaczej np. względem sąsiadki, sprzedawcy w lokalnym sklepie albo starszej osoby. Złamanie etykiety w sytuacjach nieformalnych sprawia, że ludzie nas postrzegają jako osoby niekulturalne. W sytuacjach formalnych może mieć poważne skutki (począwszy od obniżenia oceny na egzaminie maturalnym za przywitanie się słowami „elo”, a na skandalu dyplomatycznym skończywszy).
mgr filologii polskiej, nauczycielka, redaktorka, oligofrenopedagożka, podcasterka i popularyzatorka języka. Zwyciężczyni konkursu VIVELO Top Creators 2024 w kategorii Education oraz laureatka nagrody za upowszechnianie czytelnictwa w konkursie Książka Roku 2024 Polskiej Sekcji IBBY. Prowadząca autorski podcast Polskiego Radia „Matura po godzinach. Podcast Baby od polskiego”, w którym łączy literaturę, językoznawstwo i kulturę współczesną. Członkini Unii Literackiej. Publikowała w „Ryms”, „Musick Magazine”, „Tygodniku Powszechnym”, E-teatr.pl. Autorka książki „Radio w mojej głowie. Opowieści o ADHD” (wyd. Prószyński i S-ka), serii edukacyjnej „Nauka z audiobooka” (wyd. Harde), tomu poetyckiego „Czego nie powiem swojej córce” (Fundacja Duży Format) oraz posłowi do serii klasyki literatury polskiej „Kiedyś Przeczytam” (wyd. Powergraph). Twórczyni gier edukacyjnych, m.in. „Mam słowo” (wyd.…
mgr filologii polskiej, nauczycielka, redaktorka, oligofrenopedagożka, podcasterka i popularyzatorka języka. Zwyciężczyni konkursu VIVELO Top Creators 2024 w kategorii Education oraz laureatka nagrody za upowszechnianie czytelnictwa w konkursie Książka Roku 2024 Polskiej Sekcji IBBY. Prowadząca autorski podcast Polskiego Radia „Matura po godzinach. Podcast Baby od polskiego”, w którym łączy literaturę, językoznawstwo i kulturę współczesną. Członkini Unii Literackiej. Publikowała w „Ryms”, „Musick Magazine”, „Tygodniku Powszechnym”, E-teatr.pl. Autorka książki „Radio w mojej głowie. Opowieści o ADHD” (wyd. Prószyński i S-ka), serii edukacyjnej „Nauka z audiobooka” (wyd. Harde), tomu poetyckiego „Czego nie powiem swojej córce” (Fundacja Duży Format) oraz posłowi do serii klasyki literatury polskiej „Kiedyś Przeczytam” (wyd. Powergraph). Twórczyni gier edukacyjnych, m.in. „Mam słowo” (wyd. Egmont) - wyróżnionej tytułem Zabawka Roku 2025, oraz inicjatorka i organizatorka Romantykonu – konwentu miłośników romantyzmu. Ambasadorka akcji „Ratownicy Czytelnictwa” Fundacji Powszechnego Czytania oraz plebiscytu Młodzieżowe Słowo Roku Wydawnictwa Naukowego PWN. Współpracuje z Obserwatorium Języka i Kultury Młodzieży Uniwersytetu Jana Kochanowskiego w Kielcach, gdzie zajmuje się analizą zjawisk językowych i kulturowych w komunikacji młodych pokoleń. Ekspertka w zakresie edukacji polonistycznej, dydaktyki języka polskiego i komunikacji, współpracująca z mediami, instytucjami kultury i wydawnictwami (m.in. Filmoteką Narodową, Muzeum Narodowym w Krakowie, Zamkiem Królewskim w Warszawie, Muzeum Narodowym w Warszawie, projektem Film w Szkole, Fundacją Kino Szkoła). W ramach autorskiej marki Baba od polskiego prowadzi działalność edukacyjną w mediach społecznościowych, przygotowuje uczniów do egzaminów, tworzy kursy, webinary i podcasty. Jej działania łączą literaturę, językoznawstwo i popkulturę w duchu inkluzywnej dydaktyki. Zajmuje się wspomaganiem procesu uczenia się uczniów z niepełnosprawnością intelektualną oraz w spektrum autyzmu, opracowując autorskie strategie lingwodydaktyczne. Autorka i współautorka projektów edukacyjnych łączących literaturę, film i kulturę młodzieżową, m.in. „Film w Szkole”, „Romantykon”, „Namiot Włóczykija” – podcastowego cyklu o Muminkach. Jej działania naukowe koncentrują się wokół dyskursu młodomowy, literatury Young Adult oraz wspierania neuroróżnorodnych uczniów w edukacji humanistycznej.
