Nowomowa to język narzucany przez władze totalitarne i ich środki przekazu, którego celem jest manipulowanie społeczeństwem i narzucanie pewnego sposobu wartościowania spraw. Termin został wymyślony przez George’a Orwella, który nazwał nowomową fikcyjny język używany w Oceanii. Zgodnie z podstawowymi założeniami nowomowy ma ona uniemożliwić wyrażenie niektórych terminów, dzięki czemu całkowicie znikną one ze społecznej świadomości (w myśl zasady, że istnieje tylko to, co możemy powiedzieć).
Cele nowomowy we współczesnym świecie
Nowomowa dąży do ideologizacji języka: sprawienia, że każde słowo będzie budzić silne skojarzenia, na których zależy osobom odpowiedzialnym za kreowanie języka. Podstawowe cele nowomowy to:
- Narzucenie obywatelom konkretnego sposobu myślenia – sprawienie, że każdy obywatel będzie myślał dokładnie tak samo (np. poprzez nadanie każdemu wyrazowi tylko jednego znaczenia)
- Wykluczenie odmiennych systemów wartości – narzucenie sposobu postrzegania niektórych zjawisk w konkretnej perspektywy (np. określanie zwolenników zaostrzenia prawa aborcyjnego mianem „pro-life”, co odnosi się do uniwersalnej wartości, jaką jest życie, i całkowicie pomija problematykę wolnego wyboru dokonywanego przez kobietę)
- Złagodzenie przekazu wygodnego dla ośrodków władzy – zamiast pisać o wojnie, używa się terminu „konflikt zbrojny”, który jest neutralny i nie budzi skrajnych skojarzeń (np. kreowanych przez kulturę popularną)
- Stworzenie podziału na NAS i ICH – wprowadzenie podziałów (wartościujących dychotomii) – np. „gorszy sort” jako określenie opozycji, „lobby LGBT” wskazujące na niecne zamiary osób nieheteronormatywnych i skupienie ich w ramach jednej skonsolidowanej grupy
- Naznaczenie i zohydzenie niektórych terminów – wytwarzanie negatywnych konotacji (skojarzeń) w odniesieniu do wyrażeń, z którymi nie zgadzają się rządzący (np. mówienie, że „LGBT to ideologia” albo „edukacja seksualna to uczenie dzieci seksu”).
