„Każde [ludobójstwo – A.K.] zaczyna się przecież od słowa, później obserwujemy wieloletni proces „przygotowawczy”
i zaognienie konfliktu. Niestety, mimo niezmiennych symptomów nikt nie wyciąga odpowiednich wniosków. Po ludobójstwie zawsze następuje cisza:
w sensie dosłownym i metafizycznym”.
Po pierwsze: próbować
Jesteśmy kolejnym pokoleniem, które nie umie rozmawiać o Holokauście – ani na poziomie faktów historycznych, ani na poziomie emocji – pokazuje to reakcja na filmy opowiadające np. o Jedwabnem.
Jak zatem rozmawiać bez banalizowania? Przecież mimo wielkiej empatii nie sposób sobie tego wyobrazić, jeśli nie był w obozie dla uchodźców czy nie uczestniczył w masowych ekshumacjach, to nie wie, co to znaczy w jednej chwili porzucić wszystko, wyjechać i nie móc wrócić do siebie.
Potrzebna jest świadomość kulturowa, znajomość historii, umiejętność analizowania i interpretowania tekstów – tak, z czasem osoby uczniowskie nabędą te umiejętności, jednak o ludobójstwie warto rozmawiać już wcześniej — na wielu przedmiotach: wiedzy o społeczeństwie, godzinie wychowawczej, historii, historii i społeczeństwie, języku polskim.
Nie trzeba epatować obrazami, można wprowadzić temat przez dyskusję na temat przyczyn pojawiania się zła i ich pozornej banalności.
Po drugie: rozmawiać
Na temat:
- nie samych faktów, a emocji, jakie ten temat wywołuje;
- powstawania i funkcjonowania stereotypów;
- natury uprzedzeń etnicznych i religijnych (ignorancja, ksenofobia, etnocentryzm, nacjonalizm, homofobia);
- nietolerancji w społeczeństwie;
- roli propagandy i demagogii w rozprzestrzenianiu się uprzedzeń;
- aktach ludobójstwa we współczesnym świecie; – procesach eskalacji przemocy wobec innych;
- „mowy nienawiści” i roli języka w kształtowaniu postaw.
Po trzecie: pokazać
Film „Aida”:
- nie pokazuje zbrodni, nie ma w nim krwi, zachowano zasadę decorum, jednak gesty, kadry, spojrzenia — mówią aż za wiele;
- opowiada o historii z ’95, więc nie jest tak odległa i nierealna, jaką może wydawać się omawiana w szkole wojna, są tu kamery, ONZ, współczesne ubrania;
- pokazuje losy powojenne kobiet, które przetrwały oraz ich zmagania z rzeczywistością.
Po czwarte: posłuchać
Po szóste: przeczytać
Po siódme: wiedzieć
np. czytać prasówki Salam Lab
