Jestem kobietą. Urodziłam się kobietą, moja płeć biologiczna jest kobieca, tak też zostałam zsocjalizowana. Nie wstydzę się być kobietą, ba! jestem z tego dumna. Działam jako BABA od polskiego… i co z tego, skoro przynajmniej kilka razy dziennie robi się ze mnie mężczyznę?
Androcentryzm to podejście cechujące się stawianiem mężczyzn w centrum uwagi i uznawanie ich zachowań jako źródła norm oraz standardów. Przykładami postaw androcentrycznych są między innymi:
· prowadzenie testów bezpieczeństwa samochodów na podstawie sylwetki i masy ciała mężczyzn*
· przystosowanie rozmiaru smartfonów do anatomii męskiej dłoni
· male gaze – zakładanie, że odbiorca filmu, komiksu czy reklamy jest mężczyzną
· uznawanie wyższości standardowo męskich zainteresowań nad standardowo kobiecymi pasjami
*jak przekonuje Caroline Criado-Perez w książce „Niewidzialne kobiety”, ryzyko odniesienia poważnych obrażeń przez kobiety jest większe o 47%.
Androcentryzm językowy to natomiast wszystkie zabiegi, które stawiają na pierwszym miejscu to, co męskie.
Jak na siłę robi się ze mnie mężczyznę?
· Domyślna męskość – stosowanie rzeczowników w rodzaju męskim do określania grup społecznych i zawodowych
Np. obywatele, nauczyciele, mieszkańcy, politycy, dziennikarze, pracownicy.
· Pejoratywizacja słów, których męskie odpowiedniki mają wydźwięk nautralny
Np. baba, czarownica, wiedźma.
· Tworzenie nazw zawodów i tytułów naukowych wyłącznie w formie męskiej
Np. magister, doktor, profesor, minister, dyrektor.
· Językowa niewidzialność podmiotu – podmiot złożony z rzeczowników różnych rodzajów wymusza stosowanie męskiej formy orzeczenia
Np. Paweł i Agata zjedli obiad.
Ważne: wystarczy tylko jeden przedstawiciel rzeczownika w rodzaju męskim, aby orzeczenie przyjęło formę męską!
· Frazeologia stygmatyzująca kobiety – w języku nie brakuje utartych zwrotów, w których siłę uznaje się za cechę męską, natomiast słabość (a także emocjonalność) – za kobiecą
Np. płakać jak baba, babskie gadanie, mieć jaja, być prawdziwym mężczyzną, podjąć męską decyzję.
· Traktowanie kobiecych zawodów sportowych jako odmienną dyscyplinę – podczas gdy mężczyźni biorą udział w Mistrzostwach Świata (całego świata), kobiecy mundial jest nazywany Mistrzostwami Świata kobiet (tylko połowy ludności).
Np. Mistrzostwa Świata w piłce nożnej kobiet, WNBA (Women’s National Basketball League), Mistrzostwa Europy w piłce siatkowej kobiet
