Wpływ pracy na człowieka i na otaczającą go rzeczywistość to temat wypracowania maturalnego, który pojawił się na maturze podstawowej w maju 2026 r. W tym wpisie znajdziesz wszystko, co może Cię zainteresować na temat rozprawki Wpływ pracy na człowieka i na otaczającą go rzeczywistość:

  • zasady oceniania
  • wyjaśnienie, o czym można napisać przy okazji tego tematu
  • propozycje kontekstów
  • przykładowe wypracowanie z zasobów CKE (już niedługo)
  • podpowiedzi od ekspertów z CKE (już niedługo)

Jeżeli szukasz gotowca, który wykorzystasz w swoim wypracowaniu, to mam dla Ciebie złą wiadomość – w tym wpisie tego nie znajdziesz.

Jeżeli jednak chcesz się nauczyć pisać doskonałe wypracowanie, to czytaj dalej, ponieważ pokażę Ci, co zrobić, żeby prawidłowo omówić ten temat.

Wpływ pracy na człowieka i na otaczającą go rzeczywistość – wypracowanie maturalne

Zacznijmy od początku – czyli od tego, jakie zadanie przed Tobą stoi. Oto treść polecenia z matury w maju 2026 r.

Temat 1.
Wpływ pracy na człowieka i na otaczającą go rzeczywistość.
W pracy odwołaj się do:

Tu znajdziesz aktualną listę lektur obowiązkowych

Na co należy zwrócić szczególną uwagę podczas omawiania tego tematu?

Odpowiedź na to pytanie wynika wprost z uszczegółowienia zasad oceniania (czyli z pliku, który znajduje się w zasadach oceniania matury w maju 2026). 

Wynika z tego, że przy opracowaniu tematu Wpływ pracy na człowieka i na otaczającą go rzeczywistość musisz:

  1. odwołać się do lektury obowiązkowej (bez tego dostaniesz 0 punktów za wypracowanie)
  2. wykazać, że praca wpływa na człowieka i otaczającą go rzeczywistość (jeśli tego nie zrobisz, każdy utwór będzie omówiony co najwyżej częściowo funkcjonalnie)
  3. omówić wpływ pracy na człowieka i wpływ pracy na rzeczywistość otaczającą człowieka (musisz omówić oba te elementy na przykładzie każdego utworu literackiego; jeśli omówisz tylko jeden element, wówczas utwór zostanie wykorzystany co najwyżej częściowo funkcjonalnie)

Poniżej znajdziesz natomiast uszczegółowienie zasad oceniania tematu Wpływ pracy na człowieka i na otaczającą go rzeczywistość (wraz z wyjaśnieniem pojęć kluczowych).

Matura maj 2026 – termin główny – cały arkusz i zasady oceniania rozwiązań zadań

Wpływ pracy na człowieka i na otaczającą go rzeczywistość – zasady oceniania

Poniżej znajdziesz uszczegółowienie zasad oceniania tego tematu. Dlaczego to ważne? Pamiętaj, że dzięki uszczegółowieniu zasad oceniania możesz się dowiedzieć, co należało napisać, aby utwory literackie zostały uznane za omówione w pełni funkcjonalnie!
Uszczegółowienie zasad oceniania:

1. Rozumienie pojęć:
a) praca, np.
− czynności wykonywane dobrowolnie lub pod przymusem po to, by uzyskać zamierzony efekt
− wytwór działania człowieka, zwłaszcza w dziedzinie nauki, kultury i sztuki
− zajęcie stanowiące źródło zarobku
b) wpływ, np. oddziaływanie, rezultat
c) człowiek
− każda postać literacka (a w przypadku kontekstów – również np. filmowa), w tym postacie, które nie są ludźmi
− jednostka ALBO zbiorowość (grupa ludzi) / bohater zbiorowy / ludzkość (wymiar uniwersalny)
d) otaczająca rzeczywistość, np. społeczna, kulturowa, środowisko naturalne.

2. Zdający może zrealizować temat w dowolny sposób. Jeżeli wypowiedź zdającego jest zgodna z tematem i z warunkami zadania, pracę należy oceniać.

3. Wypracowanie przynajmniej częściowo dotyczy problemu wskazanego w poleceniu, jeżeli wypowiedź:
a) dotyczy pracy człowieka
ORAZ
b) zawiera opinię albo uzasadnienie.

4. Utwór literacki uznaje się za wykorzystany w pełni funkcjonalnie, jeżeli zdający w argumentacji omówił:
a) wpływ pracy na człowieka
ORAZ
b) wpływ pracy na rzeczywistość otaczającą człowieka.

5. Utwór literacki uznaje się za wykorzystany częściowo funkcjonalnie, jeżeli zdający w argumentacji omówił:
a) wpływ pracy na człowieka
ALBO
b) wpływ pracy na rzeczywistość otaczającą człowieka.

6. Jeżeli w wypracowaniu zdający uznaje, że praca nie wpływa na człowieka albo że praca nie wpływa na rzeczywistość otaczającą człowieka, wówczas utwór literacki można uznać za wykorzystany co najwyżej częściowo funkcjonalnie.
7. Lektura obowiązkowa – dowolna lektura obowiązkowa, wybrana spośród lektur wymienionych na stronach 3 i 4 arkusza, ilustrująca zagadnienie sformułowane w temacie.

Źródło: Zasady oceniania rozwiązań zadań.

Chcesz się dobrze przygotować do matury z języka polskiego?

Skorzystaj z mojego opracowania wszystkich 76 pytań jawnych na maturę ustną w 2026, 2027 i 2028 roku.

Pamiętaj, że dobrze opracowane pytania jawne mogą Ci pomóc także podczas pisania wypracowania!

Baba radzi – co zrobić, aby napisać prawidłowe wypracowanie na temat: Wpływ pracy na człowieka i otaczającą go rzeczywistość. Utwory literackie

W pierwszej kolejności: zastanów się, w których znanych Ci utworach literackich pojawia się motyw pracy oraz w jaki sposób taka praca wpływa na człowieka ORAZ jego otoczenie (np. postawy innych ludzi). Proponuję, aby punktem wyjścia były poniższe pytania jawne na maturę ustną 2026-2028:

Lalka:

31. Praca jako pasja człowieka. Omów zagadnienie na podstawie Lalki Bolesława Prusa. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

32. Jaką rolę w relacjach międzyludzkich odgrywają majątek i pochodzenie? Omów zagadnienie na podstawie Lalki Bolesława Prusa. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Chłopi (fragmenty):

47. Obyczaj i tradycja w życiu społeczeństwa. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów Chłopów Władysława Stanisława Reymonta. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Proszę państwa do gazu:

56. „Człowiek zlagrowany” jako ofiara zbrodniczego systemu. Omów zagadnienie na podstawie utworu Proszę państwa do gazu Tadeusza Borowskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Inny świat (fragmenty):

58. Konsekwencje zniewolenia człowieka. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów Innego świata Gustawa Herlinga-Grudzińskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Dżuma:

62. Co skłania człowieka do poświęceń? Omów zagadnienie na podstawie Dżumy Alberta Camusa. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

63. Człowiek wobec cierpienia i śmierci. Omów zagadnienie na podstawie Dżumy Alberta Camusa. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

65. Jakie postawy przyjmuje człowiek wobec zła? Omów zagadnienie na podstawie Dżumy Alberta Camusa. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Podróże z Herodotem (fragmenty):

76. Czym dla człowieka może być podróżowanie? Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów Podróży z Herodotem Ryszarda Kapuścińskiego. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

Temat rozważony? W takim razie teraz stwórz klucz interpretacyjny – zastanów się, które przykłady wpływu pracy na człowieka i otaczającą go rzeczywistość mogą się ze sobą łączyć. Dzięki temu Twoja praca będzie sprawiała wrażenie przemyślanej. Pamiętaj, że omawiane wątki powinny jakoś się ze sobą łączyć. Przeanalizuj zatem zagadnienie tak, aby przedstawić różnorodne argumenty, które będą razem tworzyć przemyślaną wypowiedź.
Podpowiedź: jeśli nie wiesz, którą lekturę obowiązkową wybrać, skup się na omówieniu przykładów z tych lektur, które znasz najlepiej. Możesz również wziąć pod uwagę tylko lektury omawiane we fragmentach – dzięki temu unikniesz ryzyka popełnienia błędu kardynalnego!

Chcesz się dobrze przygotować do matury z języka polskiego?

Skorzystaj z mojego opracowania wszystkich 76 pytań jawnych na maturę ustną w 2026, 2027 i 2028 roku.

Pamiętaj, że dobrze opracowane pytania jawne mogą Ci pomóc także podczas pisania wypracowania!