„Mała apokalipsa”, Tadeusz Konwicki — opracowanie i streszczenie

Autor

Tadeusz Konwicki

Tytuł

„Mała apokalipsa”

Rodzaj literacki

epika

Gatunek literacki

powieść polityczna 

jednocześnie parabola — nieokreślony czas akcji, przestrzeń o charakterze symbolicznym, apokaliptyczny motyw zniszczenia w opisach miasta, aluzje do powieści „Proces” Franza Kafki (nawiązanie do głównego bohatera Józefa K.).

Data wydania

1979 r.

(w drugim obiegu literatury przez Niezależną Oficynę Wydawniczą ze względu na krytyczne ukazanie obrazu rzeczywistości PRL-u jako przesiąkniętej absurdem i beznadziejnością)

Epoka literacka

współczesność

Miejsce wydania

Warszawa (pod cenzurą) — w drugim obiegu 

Londyn (pod cenzurą)

Książka została oficjalnie opublikowana 9 lat później — 1988 r.

Czas akcji

Prawdopodobnie 22 lipca (ale pogoda sugeruje jesień), obejmuje 13 godzin — od  7.00 rano do 20.00 wieczór. Nie wiadomo, który jest rok, kalendarz znajduje się w sejfie Ministerstwa Bezpieczeństwa. Służy to manipulacji społeczeństwem oraz zwiększaniu jej dezorientacji.

Miejsce akcji

centrum Warszawy — Nowy Świat, Powiśle ul. Wiślana, Aleje Jerozolimskie, Plac Trzech Krzyży, Plac Defilad

Pałac Kultury — punkt stały, widoczny z każdego miejsca

Geneza

Tadeusza Konwickiego do napisania książki skłoniły wydarzenia społeczno-polityczne obnażające mechanizmy systemu totalitarnego w czasach PRL-u: 

a) marzec 1968 w Polsce – określenie kryzysu politycznego, obejmującego protesty studenckie oraz rozgrywkę polityczną w kierownictwie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, połączoną z represjami wobec obywateli pochodzenia żydowskiego

b) 14 grudnia 1970 r. w Stoczni Gdańskiej wybuchł strajk wywołany ogłoszonymi podwyżkami na artykuły pierwszej potrzeby, zwłaszcza na żywność. Rozpoczął on falę strajków i manifestacji ulicznych, które objęły większość Wybrzeża i przybrały charakter powstania robotniczego, krwawo stłumionego przez komunistyczne władze.

c) 1976 — w wielu zakładach pracy zorganizowano strajki i demonstracje w związku z ogłoszoną przez rząd podwyżką cen, do największych wystąpień robotniczych doszło w Radomiu, Ursusie i Płocku; społeczne protesty brutalnie stłumiła milicja i Służba Bezpieczeństwa; w całej Polsce aresztowano około 2,5 tys. osób

Powstanie KOR — Komitet Obrony Robotników.

Problematyka

Powieść Konwickiego jest karykaturalnym i groteskowym przedstawieniem rzeczywistości PRL-u. Ale przez niedookreślenie czasu pisarz nadał jej wymiar uniwersalny. 

• Apokalipsa — straszne, tajemnicze zjawiska zapowiadające koniec świata.
  
  Znaczący przy interpretacji tego utworu jest także tytuł — Konwicki nie przypadkiem nawiązuje w nim do biblijnej apokalipsy, pokazując tym samym, że w pewnych momentach historycznych nadchodzi kres wartości i „walą się” w gruzy zasady ustalone przed wiekami. Dodany do apokalipsy przymiotnik „mała” nadaje jej tragiczny polski, narodowy, społeczny oraz indywidualny wymiar. 
• Obraz zniewolenia człowieka w systemie totalitarnym — władza totalitarna odbiera głównemu bohaterowi godność i niezależność. Społeczeństwo nosi znamiona antyutopii, podporządkowane jest tylko jednemu celowi: osiągnięciu wspaniałej przyszłości, w imię której władza stara się zawładnąć wszystkimi aspektami życia człowieka. Jednostka musi być przydatna i potrafić się dostosować do rzeczywistości wyznaczonej przez władzę. Wytworem jest bezosobowy tłum. 
• Problem egzystencjalny — jaki jest sens istnienia

Typ narracji

Więcej przeczytasz w płatnej wersji pliku.

Język

Więcej przeczytasz w płatnej wersji pliku.

Bohaterowie

Więcej przeczytasz w płatnej wersji pliku.

Style/kierunki

Więcej przeczytasz w płatnej wersji pliku.

Symbolika

Więcej przeczytasz w płatnej wersji pliku.

Motywy literackie

Więcej przeczytasz w płatnej wersji pliku.

Konteksty

Więcej przeczytasz w płatnej wersji pliku.

Co jeszcze się omawia przy tej lekturze?

Więcej przeczytasz w płatnej wersji pliku.

Streszczenie i opracowanie

Więcej przeczytasz w płatnej wersji pliku.