Tag: toposPage 1 of 2

deus ridens

deus ridens — bóg prześmiew­ca, a człowiek to igrzysko boże; jest tylko mar­i­onetką w rękach Boga.bogów, który orga­nizu­je sobie rozry­wkę i bawi się ludzkim losem; Bóg/bogowie patrzy na ludzi jak na mrów­ki, jest wszech­moc­ny. Topos ten łączy…

zbrodnia

LITERATURA „Dzi­ady cz. II” Adam Mick­iewicz — zły Pan bła­ga o to, by trafić do piekła, bo ma już dość cier­pień w czyśćcu, ponieważ jego ofi­ary przemieniły się w pta­ki: kruk to zbity na śmierć mężczyz­na, który posilił…

duma/ pycha

LITERATURA  “Zem­s­ta” Alek­sander Fre­dro — Pap­kin uważa się za najmą­drze­jszego, najbardziej obytego w świecie i świet­nego wojown­i­ka, a jest jedynie tchórzem; jest zubożałym szlach­ci­cem, którego utrzy­mu­je Cześnik, liczy na małżeńst­wo z Klarą; jest zakła­many i intere­sowny;  „Opowieść…

dom/ dworek

LITERATURA “Na dom w Czarnole­sie” Jan Kochanows­ki — pod­miot liryczny prosi Boga, by mógł zawsze tu mieszkać, bo to jego ojczyz­na, piękny dom wśród natu­ry, przy­jaciół, życ­zli­woś­ci; niczym raj — motyw arkadyjs­ki.  „Pan Tadeusz”…

piękno

LITERATURA “Lal­ka” Bolesław Prus — fałszy­we, powierz­chowne pię­kno Izabeli Łęck­iej, która wewnątrz jest zep­su­ta jak cała arys­tokrac­ja; stroi się, ale nie zmieni to jej świato­poglą­du;  “Sone­ty krym­skie” Adam Mick­iewicz — zach­wyt przy­rodą Kry­mu, ukazanie…

rodzina

LITERATURA  “Zem­s­ta” Alek­sander Fre­dro — rodzin Rap­tusiewicza to siostrzeni­ca Klara, rodz­i­na Mil­cz­ka to syn Wacław — obie żyją w sporze sąsiedzkim o mur graniczny;  „Opowieść wig­ili­j­na” Charles Dick­ens — Fred, siostrze­niec Ebenez­era Scrooge’a, zawsze zaprasza…

syberia

LITERATURA  „Dzi­ady cz. III” Adam Mick­iewicz — wywóz­ka w kibitkach, mes­jasze, bohaterowie „Lal­ka” Bolesław Prus — Wokul­s­ki zesłany na Syber­ię, przy­jaźnie, sza­cunek w społeczeńst­wie, ale też czer­wone dłonie, który­mi gardz­iła Łęc­ka „Zbrod­nia i kara” Fiodor Dos­to­jew­s­ki — Rodion…

kłótnia

LITERATURA  „Pan Tadeusz” Adam Mick­iewicz — Sopli­cowie i Horeszkowie kłócą się o zamek; Telime­na z Tadeuszem o sprawy związkowe (ona chce z nim wyruszyć, a on mówi, że powin­ni się kochać z osob­na); Asesor i Rejent spór o charty;…

labirynt

LITERATURA  „Sklepy cyna­monowe” Bruno Schulz  — Dro­hoby­cz jako mias­­to-labirynt dziecińst­wa głównego bohat­era, który w opowiada­niu szu­ka sklepów, które są jego marze­niem, nazy­wa je cyna­monowy­mi — to dzię­ki dziecięcej wyobraźni kojarzy je z tą przyprawą,…

lustro

LITERATURA  „Korali­na” Neil Gaiman — Motyw zniek­sz­tał­conych “odbić” prawdzi­wych rzeczy, dwie wer­sje jed­nego lus­tra ujaw­ni­a­ją prawdę i są wyko­rzysty­wane do kłamstw. „O tym, co Alic­ja zobaczyła po drugiej stron­ie lus­tra” Lewis Car­roll — Alicja…

życie jako teatr

LITERATURA  „Mak­bet” William Szek­spir — Mak­bet na wieść o śmier­ci żony mówi: “Życie jest tylko prze­chod­nim pół­cie­niem, Nędznym aktorem, który swą rolę Przez parę godzin wygrawszy na sce­nie, W nicość przepa­da powieś­cią idio­ty, Głośną, wrza­skli­wą, a nic…

sen

LITERATURA  „Dzi­ady cz. III” Adam Mick­iewicz — sen więź­nia o woli wybrań­ca; mała improw­iz­a­c­ja o tym, że Ros­ja jako kruk przesła­nia widok na Pol­skę; Wiel­ka Improw­iz­a­c­ja ukazu­je wewnętrzne potrze­by i pychę; widze­nie księdza Pio­tra jest…

pieniądze

LITERATURA “Ską­piec” Moli­er – Harpagon — ojciec uza­leż­nia finan­sowo swo­ją rodz­inę; „Moral­ność pani Dul­skiej”  Gabriela Zapol­s­ka — Dul­s­ka prze­sad­nie oszczędza, wydziela mężowi pieniądze na cygara; pro­ponu­ją zapłace­nie poko­jów­ce za zniknię­cie lub usunię­cie ciąży…

nałóg

LITERATURA:  „Nad Niem­nem” Eliza Orzeszkowa – Teofil jest morfin­istą;  „Moral­ność pani Dul­skiej” Gabriela Zapol­s­ka– mąż palą­cy cygara, żona mu je wydziela, Zbyszko – naduży­wa alko­holu, chodzi codzi­en­nie do barów, korzysta…

kostium/maska

LITERATURA:  „Fer­dy­durke” Witold Gom­brow­icz — gęby, (narzu­canie formy)      FILM  “Maska”reż. Chuck Rus­sell — każdy ma gębę i codzi­en­nie kogoś uda­je, dos­tosowu­je się do innych ludzi, ale ta mas­ka z fil­mu, którą zakła­da Stan­ley Ipkiss…

inność/ odmienność

LITERATURA “Buszu­ją­cy w zbożu”- J. D. Salinger- Hold­en Caulfield główny bohater nie akcep­tu­je hier­ar­chii w amerykańskiej szkole. Z powodu innoś­ci opuszcza szkołę oraz dom. W tym przy­pad­ku inność nie doty­ka sfery uczuć “Giaur” G.G. Byron- główny…

magia/czary

LITERATURA:     FILM:  “Chill­ing Adven­tures of Sab­ri­na” — ser­i­al Net­flix o przy­go­dach młodej wiedźmy, będącej córką Szatana „Spir­it­ed away” stu­dio ghi­b­li — wyprawa młodej dziew­czyn­ki w mag­iczny świat, gdzie musi się udać…

przemiana

LITERATURA „Pan Tadeusz” Adam Mick­iewicz — Jacek Sopli­ca przemienia się w Księdza Roba­ka, był typowym szlach­ci­cem, awan­turnikiem, duszą towarzyst­wa, pijakiem; przemienia się w mnicha, bo chce odpoku­tować za życia swo­je grzechy: zabicie…

klęska życiowa

LITERATURA “Inny świat” Gustaw Her­ling Grudz­ińs­ki — ludzie są sobie win­ni, postępu­ją niemoral­nie, ale woj­na nie uspraw­iedli­wia takiego zachowa­nia; upadek moral­noś­ci, nie ma już odwro­tu; “Proszę państ­wa do gazu” Tadeusz Borows­ki — odczłowiecze­nie, niemoralne…

pożegnanie

LITERATURA “Ludzie bez­dom­ni” Ste­fan Żerom­s­ki — pożeg­nanie Tomasza Judy­ma z Joan­ną Pod­borowską — jego ukochaną, odby­wa się przy roz­dartej sośnie, która ma uos­abi­ać dylemat Tomasza; wybiera on pracę lekarza i odrzu­ca pry­watne szczęście…

apokalipsa

LITERATURA:  „Dro­ga” Cor­mac McCarthy — ojciec z synem, próbu­ją przeżyć po apokalip­sie „Z jak Zachari­asz” dziew­czy­na myślała, że po apokalip­sie niko­go nie spot­ka, jed­nak po dłuższym cza­sie spo­ty­ka pewnego fac­eta “Ocalony” Tadeusz Różewicz — umier­a­ją wartoś­ci, które…

taniec

LITERATURA:     FILM   „Bat­tle”- film Net­flix, ojciec głównej bohater­ki, balet­ni­cy, traci cały majątek i ta zmus­zona do ode­jś­cia z życia pełnego luk­susów rozpoczy­na życie na przed­mieś­ci­ach, poma­ga jej zmi­ana bale­tu na hop-hop …

praca

LITERATURA:     FILM      MUZYKA      INNE SZTUKI:     TEATR,  MALARSTWO:  Władysław Strzemińs­ki „ Bezro­bot­ni”  RZEŹBA

pojedynek

LITERATURA:  “Lal­ka”- Bolesław Prus- poje­dynek Wokul­skiego i Krzes­zowskiego w Lesie Bielańskim “Romeo i Julia”- William Shake­s­peare- poje­dynek Romea i Ben­wo­lia     FILM  „Wikingowie” — ser­i­al Net­flix, poje­dynek dwóch braci, Rag­nar zdobył władze, Rollo…

kłótnia

LITERATURA ”Pan Tadeusz” Adam Mick­iewicz — spór o zamek, który zami­ast należeć do Horeszków, jest w posi­ada­niu Sopliców, Pod­ko­morzy ma zadanie rozwiązać ten spór, ale ostate­cznie Hra­bia z Dobrzyńs­ki i Ger­wazym orga­nizu­je zajazd na Sopli­cowo i sam odbiera…

książki/ lektury bohaterów

LITERATURA „Latarnik” Hen­ryk Sienkiewicz — Skaw­ińs­ki dosta­je wraz z paczką z jedze­niem kil­ka książek i jed­ną z nich jest “Pan Tadeusz” Adama Mick­iewicza, bohater zaczy­tu­je się w epopei, wzrusza się i roz­marza i przez to zasyp­ia bez włączenia na noc…

zwycięstwo/ klęska

LITERATURA “Redu­ta Ordona” Adam Mick­iewicz — o walce z Moskala­mi, Ordon jest bohaterem, który się poświę­ca, wysadza się wraz z redutą, by Moskale przy okazji też zginęli;  „Pan Tadeusz” Adam Mick­iewicz — poko­nanie Moskali w trakcie…

choroba

LITERATURA „Mis­trz i Mał­gorza­ta” Michaił Bułhakow  — depres­ja Mis­trza, który zała­mał się po tym, jak dzieło jego życia, czyli powieść o Piła­cie została skry­tykowana; dom­nie­mane choro­by psy­chiczne  „U4: Jules” Car­ole Tre­bor, umier­a­ją wszyscy…

filozofia życia

LITERATURA ”Momo” Michael Ende — Ukazane są różne filo­zofie życia, takie jak nie czekanie na dotar­cie do celu “Jeden krok, jed­no mach­nię­cie miotłą”, życie chwilą lub opieranie egzys­tencji na oszczęd­noś­ci­ach. FILM …

tajemnica

LITERATURA: „Mag­nus Chase i miecz Lata” tajem­ni­ca doty­czą­ca ojca Mag­nusa i jego pochodzenia oraz tym, że nordy­c­cy bogowie ist­nieją tak jak pozostałe postaci z tych mitów      FILM      MUZYKA  INNE SZTUKI: TEATR, MALARSTWO, RZEŹBA

tradycja

LITERATURA „Dzi­ady cz. II” Adam Mick­iewicz — obrzęd dzi­adów w noc Zaduszek, pole­ga na mod­l­itwie za dusze, które prze­by­wa­ją w czyśćcu; daje się im także ziar­na, różne poży­wie­nie; obrzęd prowadzi Guślarz na tere­nie cmen­tarza, w kaplicy,…

zdrada

LITERATURA „Mis­trz i Mał­gorza­ta” Michaił Bułhakow — liczne donosy do władz po to, by wyjaw­ić ludzką chci­wość, albo ode­brać komuś jego mieszkanie komu­nalne;  ”Świtezian­ka” Adam Mick­iewicz — strz­elec w borze mimo tego, że obiecał pani Świtezi wierność,…

śmierć

LITERATURA „Mis­trz i Mał­gorza­ta” Michaił Bułhakow — Berlioz ginie pod tramwa­jem — w wyniku przepowied­ni Wolan­da, w której Anusz­ka miała wylać olej na tory; Jeszua Ha-Nocri — zosta­je ukrzyżowany; Mis­trz i Mał­gorza­ta — umier­a­ją, ale są szczęśli­wi, mogą się w końcu…

władca

LITERATURA:  „Mak­bet” William Szek­spir – zro­bi wszys­tko, by zdobyć jeszcze więk­szą władzę; im więk­sze stanowisko – tym bardziej odchodzi od włas­nych zasad;  „Ham­let” William Szek­spir – król Ham­let jako martwy władca;…

wróżba/ przepowiednia

LITERATURA „Mis­trz i Mał­gorza­ta” Michaił Bułhakow- Woland przepowia­da Berlio­zowi, że zostanie mu odcię­ta głowa„ na dodatek przez kobi­etę; Berlioz ignoru­je te słowa, ale w okol­i­cy torów tramwa­jowych odsuwa się od szyn — los chci­ał (fatum), że stanął…

cierpienie

LITERATURA „Mis­trz i Mał­gorza­ta” Michaił Bułhakow — cier­pią wszyscy bywal­cy szpi­ta­la psy­chi­a­trycznego, bo nikt ich nie słuchał, cho­ci­aż mówili prawdę; cier­pi­ała Mał­gorza­ta, gdy Mis­trz zniknął; cier­pi­ała Frie­da po tym, jak udusiła swo­je dziecko;…

wina/kara

LITERATURA: „Mis­trz i Mał­gorza­ta” Michaił Bułhakow  — Woland jest jak Mefistofe­les, uświadamia ludziom, że źle postępu­ją, jest jak siła karzą­ca za chci­wość, on jest częś­cią tej siły, która wiecznie zła prag­nąc, wiecznie czyni dobro;…

sława

LITERATURA „Mis­trz i Mał­gorza­ta” Michaił Bułhakow — Mis­trz marzy o sław­ie, nieste­ty w moskiewskim total­i­taryzmie najważniejsza jest par­tia i legi­t­y­mac­ja członkows­ka Mas­soli­tu; powieść Mis­trza zosta­je skry­tykowana, bo porusza bezsen­sowny tem­at — po co pisać o Piłacie,…

list

LITERATURA:  ”Oskar i pani Róża” Eric Emmanuel Schmitt — Oskar pisze listy do Boga i opisu­je w ich swo­je dni, a każdy dzień to wg niego kole­jne dziesięć lat, ponieważ cho­ru­je na śmiertel­ną chorobę i wie, że inaczej nie miałby…

wspomnienie

LITERATURA „Mis­trz i Mał­gorza­ta” Michaił Bułhakow — Mis­trz pod­czas poby­tu w szpi­talu psy­chi­a­trycznym opowia­da Ivanowi o swoim pier­wszym spotka­niu z Mał­gorza­tą, o tym, że niosła żółte kwiaty, które go ziry­towały, o tym, że była pięknie smut­na i że zakochali…

jedzenie

LITERATURA “Przy­gody Alicji w Krainie Czarów”  Lewis Car­roll — ciastecz­ka pow­ięk­sza­jące i napój zmniejsza­ją­cy umożli­wia­ją Alicji wejś­cie do Krainy Czarów;  “Wład­ca Pierś­cieni” J. R.R. Tolkien — hob­bi­ci są zmuszeni zapom­nieć o drugim śni­ada­niu i o swoich…

portret kobiety

LITERATURA “Na oczy królewny ang­iel­skiej” Daniel Naborows­ki — wier­sz jest przykła­dem barokowego kon­cep­tu, zbu­dowany na porów­na­ni­ach, pod­miot liryczny wych­wala doskon­ałość oczu królewny, których nie da się określić żad­ny­mi słowa­mi “Mak­bet” William Szek­spir — Lady…

karykatura

LITERATURA „Mis­trz i Mał­gorza­ta” Michaił Bułhakow — karykatu­ra społeczeńst­wa i sys­te­mu, ukazu­je ludzi ter­ro­ry­zowanych kul­tem pieniądza, którzy cią­gle donoszą na innych, by ode­brać im mieszka­nia, trze­ba być cią­gle czu­jnym, nie moż­na niko­mu ufać “Fol­wark zwierzę­cy” George…

przemijanie

LITERATURA “Sto lat samot­noś­ci” Gabriel Gar­cia Mar­quez — przemi­janie ludzi, myśli i cza­sów, zmi­any między jed­nym pokole­niem a drugim “Mak­bet” William Szek­spir — życie jest tylko prze­chod­nim pół­cie­niem — to słowa wypowiedziane przez Mak­be­ta, gdy dowiedzi­ał się,…